Zorg, onderwijs en een plek in de gemeenschap. Voor kinderen met een complexe handicap op het platteland van Bangladesh is dat allesbehalve vanzelfsprekend. Stichting Niketan verandert dat al sinds 1998. Van baby tot volwassene, van verandaschool tot dorpsgemeen- schap. ‘Beloftes moet je nakomen.’
WE ZIJN RELATIEF KLEIN, MAAR GAAN ECHT VOOR KWALITEIT
Het was confronterend toen Antoinette Termoshuizen begin jaren negentig op haar fietstocht van Indonesië naar Nederland Bangladesh aandeed. Aan de ene kant werd ze verliefd op het land, aan de andere kant zag ze hoe schrijnend de situatie van met name kinderen met een handicap er is. ‘Er was helemaal niets voor ze. Geen kennis bij ouders, niet in ziekenhuizen, niet in de gezondheidszorg’, vertelt Termoshuizen. ‘Ik ontmoette er een jongetje dat een hersenvliesontsteking had gehad. In één week tijd had hij zo’n 196 injecties gekregen. Dat had hem niet geholpen, het had zijn handicap eerder erger gemaakt. Ik heb hem beloofd: ik ga jou helpen. En beloftes moet je nakomen.’
Terug in Nederland hoorde ze dat bestaande stichtingen hooguit drie tot vijf jaar helpen. ‘Voor kinderen met een complexe handicap is drie jaar veel te weinig.’ Dus richtte ze in 1998 haar eigen stichting op: Niketan (dat ‘thuis’ betekent). In een leegstaand klaslokaal van een basisschool begon ze met 10 kinderen. Bijna 30 jaar later ondersteunt Niketan jaarlijks ruim 550 kinderen, op allerlei manieren, zoals via het vroeghulpcentrum, speciaal onderwijs of het vakonderwijs. ‘En dan niet kortdurend, maar van baby tot volwassene. Want wie een complexe handicap heeft, blijft zorg nodig hebben.’
Stigma’s en misverstanden
Niketan bestrijdt vooral onwetendheid. ‘Een kind met een handicap wordt nog vaak gezien als een straf van God, of als iets wat ouders of grootouders in een eerder leven verkeerd hebben gedaan’, zegt Els Heijnen, bestuurslid van Niketan met 35 jaar onderwijservaring in Azië en Afrika. Het gevolg: verwaarlozing, zeker bij meisjes. Een ander voorbeeld van onwetendheid: apothekers verstrekken massaal medicijnen die niet werken. ‘Daarom trainen we hen. Een handicap kun je niet genezen met een medicijn.’
Het werk van Niketan is onmogelijk zonder de inzet van lokale medewerkers en vrijwilligers. Zij doorbreken taboes in de dorpen en verbinden families met de hulp van Niketan.
Les op een veranda
Uniek zijn de 19 verandascholen van Niketan in moeilijk bereikbare dorpen. ‘Letterlijk een veranda, van een leerkracht, een ouder of soms de burgemeester’, zegt Termoshuizen. ‘Daar bieden we zorg, therapie en onderwijs, zonder hoge reiskosten. Buren en winkeliers lopen erlangs en denken: die kinderen zijn blijkbaar toch wat waard.’ Bovendien werkt de stichting intensief samen met 60 basisscholen. Door scholen te ondersteunen en leerkrachten te trainen, openen de deuren zich werkelijk voor kinderen met een handicap. Heijnen ziet er leerkrachten gebarentaal leren aan de hele klas. ‘Ze doen allemaal mee.’ Niketan werkt dus niet alleen met het kind en diens ouders, maar met de hele gemeenschap. Dat gebeurt bijvoorbeeld ook via Stories for Inclusion: kinderen met en zonder handicap lezen samen boekjes over echte leeftijdsgenoten met een handicap. ‘Daarna zeggen kinderen: ik wist niet dat mensen met een handicap gevoelens hebben, net als wij. En dat ik die handicap niet krijg als ik naast zo’n kind zit. Het is niet besmettelijk.’
Een koe kopen
Moeders die dag en nacht voor hun kinderen zorgen en daardoor niet kunnen werken, en dus verarmen, krijgen steun via trainingen, financiële hulp of mogelijkheden om te werken. ‘Met wat geld kunnen ze bijvoorbeeld een koe kopen en daarna melk gaan verkopen’, zegt Heijnen. Zo doet Niketan nog veel meer. Een online kennisplatform met instructievideo’s (zoals: “Hoe leer ik mijn kind met een spastische verlamming kruipen en staan?”) helpt ouders thuis. Jongeren leren omgaan met geld, krijgen seksuele voorlichting en starten een winkeltje of naaiatelier. Heijnen: ‘Het zijn kinderen met een beperking, geen beperkte kinderen.’
De grootste uitdaging is geld. ‘Deze zorg is kostbaar’, zegt Termoshuizen. En Bangladesh mag officieel een middeninkomensland zijn, buiten de hoofdstad Dhaka is er echt veel armoede. Ondanks deze uitdaging geldt Niketan als voorbeeld in het land. ‘We zijn relatief klein, maar gaan echt voor kwaliteit. Andere organisaties komen bij ons kijken hoe wij werken’, zegt Heijnen. Waar het volgens Niketan in de kern om draait? ‘Ieder kind met een handicap heeft liefde nodig, vriendjes, en moet naar school kunnen. Dat willen wij realiseren.’
Geven aan Niketan
Niketan kan haar werk alleen doen dankzij giften en donateurs. U kunt eenmalig, maandelijks of jaarlijks doneren via niketan.nl. U kunt Niketan ook opnemen in uw testament. Dat kan via een legaat: een vast bedrag of specifieke bezittingen. Of via een erfstelling: (een percentage van) al uw bezittingen. In beide gevallen laat u een testament opstellen bij de notaris. Niketan is een ANBI en betaalt geen erf- of schenkbelasting. Uw hele nalatenschap komt dus ten goede aan kinderen met een complexe handicap in Bangladesh. Vragen over nalaten, de besteding van uw nalatenschap of erfbelasting? Neem voor persoonlijk advies contact op met Antoinette Termoshuizen via info@niketan.nl.
