Het RS-virus kennen we vooral als een virus dat jonge kinderen treft. Maar ook ouderen kunnen er flink ziek van worden, zeker als zij al gezondheidsproblemen hebben. Door de vergrijzing groeit de groep die kwetsbaar is voor luchtweginfecties. Wat beteken een RSV-infectie op latere leeftijd?
DAT HET RS-VIRUS OOK OP LATERE LEEFTIJD ZO HARD KAN TOESLAAN, IS MINDER BEKEND
Toen Bert Lichtenberg in januari 2019 het RS-virus (RSV) opliep, ging het snel bergafwaarts. De infectie ging gepaard met een zware longontsteking en Lichtenberg, destijds 63 en bekend met longpro- blemen door zijn longfibrose en bronchiëctasieën, werd met spoed opgenomen in het ziekenhuis. Na zeven dagen mocht hij naar huis. Diezelfde avond ging het opnieuw mis en belandde hij weer in het ziekenhuis. ‘Ik was doodziek’, vertelt Lichtenberg, inmiddels 70. Uiteindelijk lag hij ongeveer twee weken in het ziekenhuis. Op een van zijn slechtste momenten kwamen zijn vrouw en kinderen langs. ‘Ik reageerde gewoon niet meer en zag grauw. Daar schrokken zij enorm van.’ Dat het RS-virus ook op latere leeftijd zo hard kan toeslaan, is minder bekend. ‘Ouderen hebben een verminderde afweer’, legt longarts Susanne Huijts van het Máxima Medisch Centrum uit. ‘Daardoor zijn ze kwetsbaarder voor infecties, dus ook voor het RS-virus.’ Vooral vanaf 75 jaar is volgens haar duidelijk te zien dat het risico op een ziekenhuisopname door RSV toeneemt. Dat betekent niet dat iedere oudere ernstig ziek wordt. Een fitte 75-jarige kan verkouden en koortsig worden en daarna herstellen. Het risico neemt vooral toe wanneer iemand al andere gezondheidsproblemen heeft. Hartfalen, COPD, astma en andere chronische longaandoeningen vergroten de kans op een ernstig verloop. Dat geldt ook voor onder meer diabetes, chronische nierziekte en een verminderde afweer.
RSV komt via neus en mond het lichaam binnen, waarna het afweersysteem het virus probeert op te ruimen. Bij een ernstig verloop kunnen klachten van een longontsteking ontstaan. ‘Mensen kunnen heel erg benauwd worden en zuurstoftekort krijgen’, zegt Huijts. Dat kan een ziekenhuisopname noodzakelijk maken.
Herstel kan tijd kosten
Ook na ontslag uit het ziekenhuis kan de impact nog merkbaar zijn. Sommige patiënten verliezen conditie of hebben meer ondersteuning nodig bij dagelijkse bezigheden. Huijts benadrukt dat zulke gevolgen niet specifiek zijn voor RSV. Ook na griep, covid of een andere longontsteking kan het herstel lang duren. Bovendien is aan de klachten niet te zien welk luchtwegvirus iemand onder de leden heeft. ‘Jij weet als patiënt niet of het RSV is of iets anders. En dat weet ik als dokter op basis van de klachten ook niet’, zegt Huijts. Daarvoor is een test nodig. Voor Lichtenberg veranderde zijn ziekenhuisopname hoe hij met infecties omgaat. Hij reist nog steeds en is niet bang om onder de mensen te komen, maar neemt wel voorzorgsmaatregelen. Zo heeft hij onderweg een mondkapje bij zich en let hij op afstand en handen wassen. ‘Virussen zijn altijd op een of andere manier een aandachtspunt.’ Juist die bewustwording is belangrijk nu Nederland vergrijst. Niet alleen ouderen zelf, maar ook de mensen om hen heen kunnen rekening houden met hun kwetsbaarheid. Een verkouden kleinkind kan bijvoorbeeld een luchtwegvirus overdragen aan opa of oma. ‘Als je kwetsbaar bent en je kleinkind is snotterig, kun je daar rekening mee houden en wat meer afstand bewaren’, zegt Huijts. Wel benadrukt ze opnieuw dat dit niet alleen voor RSV geldt: zonder test weet je immers niet welk virus iemand bij zich draagt.
Voorkomen waar dat kan
Ook Longfonds richt zich daarom niet uitsluitend op de behandeling van longziekten, maar nadrukkelijk ook op preventie. ‘We behartigen de belangen van mensen met een longziekte, maar proberen ook alles in het werk te stellen om longziekten te voorkomen’, zegt directeur Károly Illy. Het fonds zet zich onder meer in voor betere luchtkwaliteit en een rook- en vapevrije generatie en financiert wetenschappelijk onderzoek naar longziekten. Met een groeiende groep ouderen en chronisch zieken wordt het volgens betrokken organisaties steeds belangrijker om rekening te houden met mensen voor wie een luchtweginfectie niet vanzelfsprekend na een paar dagen voorbij is. Juist bij deze groep is het voorkomen van luchtweginfecties van belang. Naast rekening houden met klachten en het beperken van besmetting kan ook vaccinatie, wanneer die wordt geadviseerd, onderdeel zijn van preventie. Voor Bert Lichtenberg is dat besef sinds 2019 onderdeel van zijn dagelijks leven. Zijn omgeving kent zijn kwetsbaarheid en houdt daar rekening mee; in onbekende situaties doet hij dat zelf. ‘Ik ben niet bang voor dingen’, zegt hij. ‘Maar ik probeer mezelf wel zo goed mogelijk te beschermen.’
‘Denk niet alleen aan jezelf, maar ook aan kwetsbare mensen om je heen’
Prof. Margriet Schneider, voorzitter van Samen- werking Infectieziekten: ‘De dreiging van infectieziekten neemt toe. Oudere mensen, chronische zieken en mensen met een verzwakt afweersysteem zijn het meest kwetsbaar. Deze groep groeit door de vergrijzing en een toenemend aantal chronisch zieken in ons land. Het is belangrijk dat we met zijn allen méér doen voor elkaar voor een infectieveilige samenleving. Was je handen regelmatig met water en zeep, hoest en nies in de binnenkant van je elleboog en laat je vaccineren als dat wordt geadviseerd. En heb je griep of ben je ernstig verkouden? Overweeg dan thuis te blijven. Zo help je de verspreiding van het RS-virus én andere infectieziekten te beperken. Daarmee denk je niet alleen aan jezelf, maar vooral aan de mensen om je heen met een kwetsbare gezondheid.’
Kijk voor meer informatie op www.sameninfectieveilig.nl. Samenwerking Infectieziekten is een initiatief van patiënten, zorgprofessionals en de gezondheidsfondsen.
Dit artikel is onafhankelijk geschreven. Mede mogelijk gemaakt door GSK, Van Asch van Wijckstraat 55 G, 3811 MC Amersfoort. NP-NL-RSA-PPT-260001. Prod aug 2026.
* Beeld ter illustratie
