Nederland elektrificeert al een aantal jaar in een hoog tempo. Netbeheerders bouwen sneller dan ooit, maar het tempo is niet voldoende om aan de groeiende vraag te voldoen. ’We moeten opeen andere, integrale manier gaan denken,’ stelt Jinny Moe Soe Let,directeur beleid en communicatie van Netbeheer Nederland.
Uitbreiding van het elektriciteitssysteem heeft grote ruimtelijke impact en kost tijd
’Netcongestie gaat ons aan het hart. Het is vanuit de netbeheerders onze kerntaak om te zorgen dat huishoudens en bedrijven het energiesysteem kunnen gebruiken. Dus op het moment dat we te maken hebben met wachtlijsten, raakt dat ons en liggen we daar wakker van.’ Op de vraag of we de problemen hadden kunnen zien aankomen, is het antwoord zowel ’’ja’’ als ’’nee’’. ’We zien het als groeipijn van de energietransitie. We zijn Europees kampioen zon op het dak en EV-rijden. En er wordt steeds meer duurzaam geproduceerd. Een gevolg daarvan is wel dat de invoer- en afnamepatronen compleet anders zijn geworden dan een decennium geleden. Waar het klassieke energiesysteem een centrale opwek had, gebeurt dat nu veel meer decentraal, met zon en wind, wat niet altijd simultaan loopt met de afnamepieken. In een notendop is dat waar netcongestie over gaat. Op sommige piekmomenten en locaties is de vraag naar transportcapaciteit groter dan wat het huidige elektriciteitsnet aan kan.’
Integraal energiesysteem
Vanuit verschillende invalshoeken zijn er steeds meer thema’s bijgekomen rondom de energietransitie. ’Het klimaat is een van de drijfveren, maar strategische onafhankelijkheid en betaalbaarheid spelen ook een belangrijke rol.’ Uitbreiding van de capaciteit is niet altijd de oplossing, qua kosten en ruimtegebrek, stelt Moe Soe Let. ’Uitbreiding van het elektriciteitssysteem heeft grote ruimtelijke impact en kost tijd. Er zijn bijvoorbeeld zo’n tot 2050 zo’n 670 extra hoog- en middenspanningsstations nodig. Dat gaat per station om een aantal voetbalvelden. Naast het uitbreiden van het net is het noodzakelijk om de kabels die er nu al liggen optimaal te benutten. Dus het is top als je als bedrijf of consument het moment dat je gebruikmaakt van energie kunt verschuiven. Want dan kunnen veel meer mensen en huishoudens bediend worden.’ Een andere oplossing ligt in het bouwen aan een integraal energiesysteem als één samenhangend geheel, met groen gas, waterstof en collectieve warmte van lokale warmtebronnen. ’Dat vergroot de strategische onafhankelijkheid en betaalbaarheid. En waar je andere energiedragers inzet, hoef je niet onnodig het elektriciteitsnet extra te belasten.’ Bij innovatie wordt vaak gedacht aan technologie en assets, stelt Jinny Moe Soe Let. Ze bepleit een bredere mindset. ’Innovaties in samenwerking, organisatie en financiering zijn net zo belangrijk.’ Als voorbeeld gebruikt ze een project in Arnhem, waar emissieloze bouwmachines ’s nachts opladen aan het netwerk van de trolleybussen. ’De nieuwe manier van werken is dat we als netbeheerders, overheden en bedrijven met elkaar het gesprek moeten aangaan over welke mogelijkheden er zijn om dingen slim te combineren. We staan ervoor open om een nieuw soort vragen te stellen. Dat zit nu nog niet in ons systeem, maar ik ben een optimist. Ik denk dat het over een paar jaar de normaalste zaak is om oplossingen aan te vliegen vanuit de behoefte.
