Over minder dan tien jaar is verduurzaming gewoon een economische noodzaak. En is het klimaatbeleid allang niet meer de enige drijfveer voor de energietransitie, voorspelt Olof van der Gaag van de NVDE. “De energietransitie wordt steeds meer gedreven door economische wetmatigheden en geopolitieke noodzaak.”
‘Een probleem is meestal de moeder van de oplossing’
De Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE) bestaat dit jaar tien jaar. Het is de aanleiding om voorzitter Olof van der Gaag te vragen om 10 jaar terug én vooruit te kijken. “Als je een jubileum hebt stimuleert dat om uit te zoomen naar de grote lijnen en de historische ontwikkeling. Om meteen één van de grote successen te noemen: het aandeel duurzame energie in Nederland is verviervoudigd. Dat is echt best wel baanbrekend, als je nagaat hoeveel energie Nederland gebruikt.”
Gewoon economie
De CO2-uitstoot zal in 2030 ten opzichte van1990 gehalveerd zijn, terwijl de economie in diezelfde tijd is verdubbeld, vertelt hij. “We hebben dan dus een twee keer zo grote economie, en miljoenen extra inwoners, en tegelijkertijd nog maar de helft van de uitstoot. Uiteraard betekent dat niet dat we klaar zijn, maar toch is het gewoon een mooie prestatie.” Het brengt hem op het tweede deel van de vraag. “Mensen zeggen vaak over die successen dat het laag hangend fruit was. Dat is een historische misvatting. Achteraf lijkt het makkelijk, omdat het is gelukt. Maar tien jaar geleden was dat helemaal niet zo makkelijk en evident. Het bouwen van windparken op zee of de installatie van zonnepanelen in een regenachtig land als Nederland werd helemaal niet als laaghangend fruit gezien. Dus dat is ook mijn les: wat tien jaar geleden heel moeilijk leek, lijkt met terugwerkende kracht een vanzelfsprekend succes. Mijn boodschap voor de komende tien jaar is dus dat het laaghangend fruit helemaal niet op is. Net als bij een appelboom zal er elk jaar nieuw laaghangend fruit groeien. Over tien jaar heeft een deel van de verduurzaming helemaal niet meer met duurzaamheid en klimaat te maken, maar is het gewoon economie geworden, voorziet hij. “Dan heb je het hele klimaatargument en dus ook klimaatbeleid niet meer nodig om te versnellen.”
Optimistisch
Elektrische (vracht)auto’s, warmtepompen en andere duurzame oplossingen worden steeds beter en goedkoper, waardoor een versnelling plaatsvindt. Het net kan de toegenomen vraag nog niet aan. “Je hebt te maken met twee wezenlijk verschillende snelheden. De uitbreiding van het elektriciteitsnet moet in de fysieke leefomgeving tot stand worden gebracht. De reden waarom ik uiteindelijk toch optimistisch ben, is dat een probleem meestal de moeder van de oplossing is. Doordat ondernemers aan alle kanten vastlopen, gaan ze ook weer oplossingen verzinnen.” Over de hele range zie je dat het probleem netcongestie onmiddellijk naar de oplossing batterijopslag leidt, vertelt hij. “Vorig jaar zijn ruim 80.000 thuisbatterijen verkocht, zonder dat daar een subsidieregeling voor bestaat. En er is een record aan grote zeecontainers met batterijen geïnstalleerd.” Netbeheerders experimenteren met nieuwe, dalurenachtige contractvormen, waarbij bedrijven een flinke korting op hun nettarieven krijgen als ze de spitsuren mijden, aldus Van der Gaag. “Ik zie een win-winscenario. Biedt bedrijven subsidie om hun stroomverbruik flexibeler te maken. Die subsidie zou je bijvoorbeeld kunnen gebruiken voor batterijen of voor een energiehub. Daarmee sla je twee vliegen in één klap. Bedrijven hebben minder last van netcongestie én kunnen bovendien een dalurencontract bij de netbeheerder afsluiten. Waardoor ze per omgaande ook veel lagere kosten hebben voor hun netaansluiting. Ik heb het niet tot achter de komma doorgerekend, maar mijn inschatting is dat je uiteindelijk ongeveer een derde van je netkosten kan besparen als bedrijf. Het lost aan alle kanten maatschappelijke problemen op.”
