Van de straat naar het museum: graffiti en street art hebben een vaste plek veroverd in de kunstwereld. In STRAAT Museum in AmsterdamNoord ervaar je deze ontwikkeling van dichtbij, en duik je met de nieuwe tentoonstelling the ESSENCE in de kern van graffiti.
'WE WILLEN GRAAG GOEDE AMBASSADEURS VAN DE STREET ART-CULTUUR ZIJN'
The Girl with Balloon is een van de meest iconische werken van kunstenaar Banksy. De muurschildering van het meisje dat een hartvormige ballon loslaat, is te bewonderen in Oost-Londen. Of misschien ken je de Anne Frank mural (van Eduardo Kobra) in Amsterdam beter. En anders ontkom je in grote steden wereldwijd niet aan grotere of kleinere teksten of kleurrijke schilderingen in de publieke ruimte. Dit zijn allemaal voorbeelden van graffiti en street art. Sommigen vinden deze kunstvorm mysterieus, associëren die met illegaliteit en een ondergronds karakter. Ze ervaren afstand. Om die afstand te verkleinen, bevindt zich in Amsterdam-Noord een uniek museum: STRAAT Museum. Alex Pope is er educator, hij legt om te beginnen uit waarom die afstand eigenlijk verkleind zou moeten worden. ‘Omdat graffiti en street art beantwoorden aan een diepgewortelde menselijke behoefte. Namelijk om in de publieke ruimte uiting te geven aan het bestaan. De holbewoners deden dat al, net als de Inca’s, de Romeinen en de Egyptenaren.’
Ontwikkeling van graffiti en street art
Sinds eind jaren zestig, begin jaren zeventig van de vorige eeuw is de moderne mens met die traditie verdergegaan. ‘In Philadelphia en New York begonnen kinderen hun naam of alias op muren te schrijven,’ zegt Pope. ‘Dat heeft zich langzamerhand ontwikkeld tot een kunstvorm, ze gingen die codetaal meer stileren. Overigens vond parallel hieraan in Nederland een vergelijkbare ontwikkeling plaats. Ook daar ontstond organisch een graffiti-cultuur. Zelfs het Groninger Museum en Museum Boijmans van Beuningen gaven destijds een podium aan graffiti.’ Die graffitigeschiedenis is ook een essentiële bouwsteen van het huidige street art-klimaat. ‘Street art zijn toegankelijke, op een breed publiek gerichte kunstwerken met individuele uitingen, die samen een groter verhaal vertellen. Denk daarbij aan thema’s zoals de vluchtelingencrisis, mensenrechtenkwesties en milieuvraagstukken.’
Belevenis voor jong en oud
STRAAT Museum geeft aan graffiti en street art de plaats die ze verdienen. In een monumentale scheepsloods van ruim 8.000 m² op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord kun je meer dan 180 grote kunstwerken van ruim 170 kunstenaars uit binnenen buitenland ontdekken. Pope: ‘De meeste werken zijn speciaal voor het museum ter plekke gemaakt, waardoor bezoekers de indrukwekkende schaal en impact van street art en graffiti van dichtbij kunnen ervaren. Het museum is echt een belevenis voor jong en oud. Niet alleen het museum is groot, maar ook de werken zelf zijn dat.’ Gevraagd naar zijn persoonlijke favoriete werk in STRAAT Museum moet Pope even denken. ‘Sowieso is het bij deze kunstvorm zo dat het vooral gaat om het collectief. Alle werken samen vertellen een verhaal. Maar dat we bijvoorbeeld ook een werk hebben van een van de eerste vrouwelijke street artists in Afghanistan is wel heel bijzonder.’
De verbinding met de straat
Door de opzet van STRAAT Museum houden ze de verbinding met de straat. Tegelijkertijd staan de werken wel in een museale context. Bewust, volgens Pope. ‘We willen de afstand tot deze kunstvorm immers verkleinen. Daarom geven we context bij het werk, denk aan informatie over de kunstenaar, zijn motivatie en zijn favoriete thema’s. We willen bezoekers echt het verhaal achter het werk geven, om ze zo mee te nemen en de kunstvorm goed te laten ontdekken. Laat ik het zo zeggen, we willen graag goede ambassadeurs van de street artcultuur zijn.’ Daar slagen ze goed in, gezien de vele bezoekers uit binnen- en buitenland. ‘Een autoriteit op het gebied van street art noemde STRAAT Museum eens ‘het Woodstock van onze cultuur’, omdat deze internationale beweging zich hier onder één dak herenigt.’ Een bezoek aan STRAAT Museum is niet alleen een indrukwekkende kunstervaring, maar ook een uitnodiging om met een nieuwe blik naar de stad en haar muren te kijken.
the ESSENCE
Vanaf 10 april is in STRAAT Museum ook de tentoonstelling the ESSENCE te zien. ‘Deze expositie gaat echt over de kern van graffiti’, zegt Pope. ‘Over de autonome visuele taal van lijnen, namen, kleuren, tags en vormen die graffiti in feite is.’ Bezoekers ervaren de essentie van een underground beweging die is uitgegroeid tot een wereldwijd herkenbare beeldtaal, die grote invloed heeft gehad op hedendaagse kunststromingen zoals street art en urban contemporary. ‘De essentiële bouwsteen van street art – graffiti dus – komt extra in de spotlights te staan.’ De tentoonstelling is samengesteld door de Dutch Graffiti Library. ‘Zij nemen hun objecten, materialen en verhalen mee.’ En dat zal de bezoeker merken. ‘De Dutch Graffiti Library is echt een begrip in de scene. De liefde, passie en toewijding en zeker ook het vakmanschap op het gebied van graffiti spat ervan af. Vanaf 10 april wordt dat voor iedereen tastbaar en zichtbaar bij the ESSENCE.’
