Wat een moedervlek verbergt? Wij zien het onder 200 keer vergroting

'WIJ ZIEN MOEDERVLEKKEN ZO KLEIN ALS EEN POTLOODPUNT, DIE NOG STEEDS KWAADAARDIG KUNNEN ZIJN'

Romy staat in een 3D-scanner in Nieuwegein, een soort schiphol-poortje. Armen losjes uit, een paar seconden stilstaan. Klik. Op het scherm verschijnt een 3D-avatar van haarzelf met elke huidafwijking apart in beeld. ‘Bizar’, zegt ze later. ‘Voor het eerst zag ik mijn huid op een manier waarop ik die zelf nooit had kunnen zien. Zelfs de kleinste plekjes werden zichtbaar.’ In haar familie komt huidkanker voor; haar tante heeft een melanoom gehad en ook haar moeder heeft al plekken moeten laten weghalen. Bij haar tante werd het helaas pas in een melanoom stadium ontdekt. ‘Je gaat nu eenmaal naar de dokter als iets opvalt. En huidkanker valt vaak pas op als het al een tijd aan de gang is.’ Via haar huisarts is ze doorverwezen, en valt in een specifieke groep: hoogrisicopatiënten. ‘Wat deze techniek zo bijzonder maakt, is dat ze de 3D-scans van je huid over tijd met elkaar kunnen vergelijken. Daardoor zien ze zelfs hele kleine veranderingen, waardoor ze huidkanker veel eerder kunnen ontdekken.’

De rekening van vroeger

De cijfers achter Romy’s verhaal zijn fors. Huidkanker is goed voor 52 procent van alle kankerdiagnoses in Nederland en één op de vijf Nederlanders krijgt er ooit mee te maken. De oorzaak is voor een groot deel zonschade. ‘Onze huid heeft een heel goed geheugen’, zegt dermatoloog dr. Margrit Brinkmann. ‘Wat iemand op zijn vijftiende deed in een Spaanse zon, kan op zijn vijfenvijftigste de diagnose worden. ‘Vroeger werd een lichte huid vaak onderschat en dacht men dat een paar keer verbranden erbij hoorde voordat je bruin werd. Maar wat veel mensen niet weten: elke verbranding telt mee en zet blijvende schade.’ Brinkmann groeide op in een Duits dorp waar mensen onbeschermd buiten werkten. Ze zag al jong mensen kampen met uitgezaaide huidkanker. ‘Dat heeft mij gevormd.’ Vijfentwintig jaar geleden richtte ze de Dr. Brinkmann Kliniek op, die zich uitsluitend richt op huidkanker en vanaf dag één werkt met digitale uitvergrotingen. ‘Een huisarts of ziekenhuisdermatoloog kijkt vaak met een loepje dat tien tot twintig keer vergroot. Wij kunnen tot 200 keer uitvergroten, waardoor onderliggende huidstructuren zichtbaar worden.’ De klinieken van Dr. Brinkmann zijn inmiddels beschikbaar op tien locaties door heel Nederland.

Eerder gezien is beter behandeld

Volgens Brinkmann levert die digitale aanpak voor patiënten drie concrete voordelen op. ‘Ten eerste worden agressieve ontwikkelingen al in een vroeg stadium zichtbaar, vóór ze met het blote oog opvallen. Ten tweede maakt die vroege herkenning een veel minder ingrijpende behandeling mogelijk. En ten derde voorkomen we onnodig chirurgisch snijden, doordat we het risico veel nauwkeuriger kunnen beoordelen. Zo zorgen we voor minder littekens, minder belasting voor de patiënt en lagere kosten.’ Wie via de huisarts wordt doorverwezen, kan terecht op een van de tien gespecialiseerde vestigingen, bij acute verdenking vaak dezelfde dag.

Voor wie meer controle nodig is

Een specifieke groep, zoals Romy, heeft méér nodig dan een goede inspectie van enkele plekjes. ‘Denk bijvoorbeeld aan iemand met meer dan honderd moedervlekken, een lichte huid, atypische moedervlekken of huidkanker in de familie’, legt Brinkmann uit. ‘Bij zo’n patiënt kan tussen honderden moedervlekken één gevaarlijke zitten, en die moeten we vinden.’ Voor deze hoogrisicopatiënten richtte Brinkmann Dermazoom op, met locaties in Nieuwegein en Assen. Daar maken 92 camera’s in één seconde een 3D-avatar; slimme computers met AI geven elke plek een eigen risicoscore. Iedere scan wordt vervolgens beoordeeld door een ervaren dermatoloog. Het werkelijke verschil zit in de tijd. ‘Bij elke vervolgscan vergelijkt de unieke 3Dapparatuur pixel voor pixel met de vorige scan. Verandert er iets, dan zien we het vóórdat het met het blote oog opvalt. En dat is precies het moment waarop we snel kunnen ingrijpen, met een minimale ingreep.’

Huidalert: landelijke campagne voor vroege herkenning

Met al die technologie zou je bijna vergeten dat de eerste schakel jij zelf bent. De meeste huidkankergevallen worden opgemerkt door de patiënt of een naaste. Maar wanneer is een plekje reëel verdacht? Daarvoor lanceerden de klinieken, gebaseerd op de richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Stichting Melanoom, de landelijke campagne Huidalert.nl. Één missie: vroege herkenning van huidkanker. De campagne wordt onder meer ondersteund via wachtkamerschermen in huisartsenpraktijken, om mensen alerter te maken van het huidkankerprobleem. Op huidalert.nl staan vijf letters die het verschil maken: de ABCDE-zelfcheck. ‘Tijdens het onderzoek werd ook veel tijd genomen om mij goed voor te lichten over zelfcontrole. Ik heb geleerd dat de E van evolutie heel belangrijk is’, zegt Romy. ‘Een plekje dat groeit, bloedt of jeukt. Een wondje dat niet wil genezen. Dat is je signaal om naar de huisarts te gaan.’ Romy maakt er routine van. ‘Elk kwartaal check ik zelf al mijn huidplekjes met ABCDE. En via huidalert.nl kun je zelfs een herinnering voor een zelfcheck krijgen, dat je het zeker door alle drukte niet vergeet. En vertrouw ik het niet, dan trek ik direct aan de bel.’

Samen één missie: vroege herkenning van huidkanker
1. Zelfcheck met Huidalert. Doe regelmatig zelf de ABCDE-zelfcheck via huidalert.nl: kijk je moedervlekken na op asymmetrie, border, color, diameter en evolutie.
2. De huisarts. Zie je bij de zelfcontrole een veranderend plekje of twijfel je? Maak een afspraak met je huisarts. Die beoordeelt, stelt je gerust of verwijst zo nodig door.
3. Dr. Brinkmann Kliniek. Bij verwijzing voor huidkankerdiagnostiek. Tien vestigingen door heel Nederland, korte wachttijden, digitale dermatoscopie tot 200x vergroting als standaardonderzoek. Volledig vergoed na verwijzing (afgezien van eigen risico).
4. Dermazoom. Voor patiënten met verhoogd risico (bv. 100+ moedervlekken, >5 atypische moedervlekken, huidkanker in familie of zelf gehad). Toegang uitsluitend via verwijzing. Locaties Nieuwegein en Assen.

UITGELICHT
Geniet van de zomer, bescherm je huid De zomer is hét seizoen van genieten: terrassen, stranddagen, festivals en lange avonden buiten. Maar terwijl we massaal de zon opzoeken, vergeten we soms hoe krachtig UV-straling is. Huidkanker is de snelst groeiende vorm van kanker in Nederland en UV-straling is de belangrijkste oorzaak van huidkanker. Gelukkig is veel schade eenvoudig te voorkomen. Zo geniet je veilig van de zon HUKAS adviseert vanaf zonkracht drie: weren, kleren en smeren. • Zoek tussen 12.00 en 15.00 uur vaker de schaduw op • Draag een pet, zonnebril en luchtige kleding • Smeer elke twee uur met minimaal factor 30 Ook op bewolkte dagen kan UV-straling sterk zijn. Vooral kinderen verdienen goede bescherming, omdat zonneschade op jonge leeftijd later risico’s vergroot. Wie slim omgaat met de zon, én zijn huid goed verzorgt kan nog jarenlang zorgeloos genieten van zonnige dagen!
Bron: www.hukas.nl