Ongewenst gedrag op de werkvloer heeft niet altijd kwade intenties. Maar de impact ervan kan enorm zijn. Carolien Reinking van Talk&Trust pleit vurig voor meer preventie.
‘WAT VOOR DE EEN NORMAAL GEDRAG IS, KAN VOOR DE ANDER EEN ONGEWENSTE OMGANGSVORM ZIJN’
Een grap over iemands accent, iemand consequent negeren, een manager die zijn stem verheft. Dit gedrag is misschien niet altijd grensoverschrijdend, maar soms toch schadelijk. ‘Iedereen heeft zijn eigen grenzen’, zegt Carolien Reinking, oprichter van Talk&Trust Externe Vertrouwenspersonen. ‘Wat voor de een normaal gedrag is, kan voor de ander een ongewenste omgangsvorm zijn. Dat maakt het een grijs gebied, maar niet minder serieus.’ Talk & Trust levert externe vertrouwenspersonen aan organisaties van uiteenlopende grootte. Met acht specialisten, onder wie een Friestalige collega, heeft het bedrijf landelijke dekking. ‘De kleinste organisatie die wij bedienen heeft zeven tot tien medewerkers’, zegt Reinking. ‘Je hoeft echt geen groot bedrijf te zijn om hier werk van te maken.’ Want dat is precies waar het Reinking om gaat: werk maken van psychosociale veiligheid. ‘Een vertrouwenspersoon is niet iets om alleen maar even af te vinken. Het moet echt onderdeel zijn van een preventief beleid. Net zo vanzelfsprekend als een veiligheidshelm of een goede bureaustoel.’ Elk traject van Talk & Trust begint met een presentatie op de werkvloer, eventueel aangevuld met workshops over bijvoorbeeld aanspreekcultuur. Het begint bij preventie en bewustwording dus. ‘We leren mensen ook durven zeggen: wat je nu doet, vind ik niet prettig. Ook de omstander heeft daarin een rol.’
Wees elke dag bezig met psychosociale veiligheid
Natuurlijk werkt Talk&Trust niet alleen maar preventief. Wanneer iemand een melding doet bij Talk&Trust, bijvoorbeeld over machtsmisbruik, vindt dat gesprek altijd buiten de organisatie van de melder plaats. ‘Hij of zij behoudt altijd zelf de regie.’ Opvallend: Talk&Trust begeleidt ook beklaagden. ‘Op het moment dat iemand beschuldigd wordt, staat diegene er vaak helemaal alleen voor. Maar ook die persoon heeft recht op ondersteuning.’ Het belangrijkste punt van Reinking: bouw niet pas aan een veilige werkomgeving als het misgaat. ‘Psychosociale veiligheid op de werkvloer voorkomt burn-outs, vermindert verzuim en zorgt dat mensen langer bij je blijven werken. Zorg dat je daar elke dag mee bezig bent, zodat mensen zich altijd gehoord, gezien en veilig voelen. Dát is mentale gezondheid op de werkvloer in de praktijk.’
UITGELICHT:
Sociale veiligheid begint bij kleine signalen serieus nemen
Ongewenst gedrag op de werkvloer ontstaat zelden van de ene op de andere dag. Juist kleine opmerkingen, buitensluiten of voortdurende werkdruk zorgen ervoor dat medewerkers zich minder veilig voelen. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat psychosociale druk niet alleen invloed heeft op welzijn, maar ook kan leiden tot fouten en onveilige situaties op de werkvloer. Dat leidt weer tot een lager arbeidsproductiviteit en ziekteverzuim. De rekening van een onveilige werkcultuur belandt, kortom, uiteindelijk óók bij de werkgever zelf.
Veilige bedrijfscultuur
Volgens onderzoekers van de Universiteit Utrecht kijken organisaties nog te vaak naar incidenten, terwijl de echte oorzaak vaak in de bedrijfscultuur zit. Hoe spreken collega’s elkaar aan? Is er ruimte om grenzen aan te geven? Voelen medewerkers zich gehoord? Daarom groeit de aandacht voor preventie. Niet pas handelen wanneer het misgaat, maar werken aan een omgeving waarin medewerkers zich veilig voelen om iets bespreekbaar te maken. Het begint met heldere afspraken over het gedrag dat je (niet) wilt zien op de werkvloer. Als bestuurder en leidinggevende ben je het uithangbord van de omgangsnormen. Als leidinggevende speel je een cruciale rol bij het creëren van een cultuur waarin iedereen zich gezien en op zijn gemak voelt.
