Europa staat op een kantelpunt. Geopolitieke onzekerheid, grondstoffenschaarste, hoge energieprijzen en klimaatdoelen zetten de procesindustrie onder druk. Zonder versnelling van industriële innovatie verliest Europa zijn concurrentiekracht én strategische autonomie. ISPT is in Nederland een belangrijke motor achter die versnelling.
Het zijn even cruciale als complexe uitdagingen. Door een verhit geopolitiek tijdperk moeten we in Europa snel autonoom worden op drie gebieden: energie, materialen en agrofood. In Nederland heeft het Institute for Sustainable Process Technology (ISPT) bij deze transities een regisserende, organiserende én verbindende rol. Directeur Tjeerd Jongsma vertelt: ‘ISPT is al 20 jaar een onafhankelijk netwerk van allerlei grote en kleine bedrijven uit de procesindustrie, overheden en kennisinstellingen. Van DSM en Cosun tot Port of Rotterdam, Universiteit Twente en TNO.’ Zelf stond Jongsma aan de basis van dit innovatieplatform. ‘Dat was in 2005. Veel grote bedrijven kwamen tot de overtuiging dat innovaties en de genoemde transities alleen door samenwerking tot stand kunnen komen. Iedere organisatie op zichzelf is te klein. Daarom wisselen we kennis en expertise uit, verbinden we partijen met elkaar, bieden we ruimte om pilots op te schalen, en investeren we in de toekomst van de BV Nederland. Rapporten van bijvoorbeeld Draghi en Peter Wennink laten zien dat versnelling noodzakelijk is, en dat besef dringt nu breed door.’
Nederland als grondstoffenrotonde van Europa
Bij de energietransitie gaan we van fossiele brandstoffen naar duurzame energie- en opslag. ‘En we moeten zorgen dat we die nieuwe vormen van energie ook in de industrie gaan gebruiken,’ zegt Jongsma. Ook in de agrofood is er een koerswijziging nodig. ‘Nederland produceert al jarenlang vooral bulkproducten voor de wereldmarkt, zoals suikerbieten en aardappels. We moeten naar producten met meer toegevoegde waarde. Concreet: gezondere voeding produceren.’ De materialentransitie heeft alles te maken met circulariteit. ‘Nu produceren we in Nederland bijvoorbeeld allerlei plastics en chemicaliën die vervolgens Europa in gaan. Die moeten eigenlijk naar Nederland terugkeren om ze te kunnen hergebruiken.’ Volgens Jongsma hebben we daarvoor allerlei troeven in handen. ‘Dankzij onder meer windenergie op zee kan Nederland aan de energievraag voldoen die nodig is voor recycling. Andere Europese regio’s hebben deze mogelijkheden in mindere mate. Daarnaast hebben wij de havens en de fysieke infrastructuur om dit goed te organiseren.’ Deze grondstoffenrotonde, deze Europese materialenkringloop, vereist vooral technische kennis, investeringen en organisatiekracht. En is daarmee bij ISPT in goede handen. ‘Wij helpen deze transities te realiseren, samen met de procesindustrie en overheid. Dat doen we graag, maar is ook hoognodig.’
