Jaarlijks worden in Nederland ongeveer 500.000 intravitreale injecties toegediend, beter bekend als ooginjecties. Wereldwijd gaat het om tientallen miljoenen behandelingen. Voor veelpatiënten met natte maculadegeneratie maken deze injecties het verschil tussen zelfstandig kunnen lezen, autorijden en gezichten herkennen, of geleidelijk hun zicht verliezen.
Hoewel effectieve medicatie beschikbaar is, hangt daar een fors prijskaartje aan. De middelen die voor deze behandelingen worden gebruikt, behoren tot de duurste geneesmiddelen ter wereld. Toch gaat de aandacht zelden uit naar een veel eenvoudiger onderdeel van de behandeling: de injectiespuit. Juist daar schuilt een belangrijke uitdaging. Bij conventionele injectiespuiten gaat een deel van de kostbare medicatie verloren. Daarnaast voldoen zij niet altijd aan de hoge kwaliteits- en veiligheidseisen die ooginjecties stellen. Dat kan gevolgen hebben voor zowel de doelmatigheid, maar kan ook risico’s met zich meebrengen voor de patiënt.
Veiligheid staat voorop
SJJ Solutions werd acht jaar geleden opgericht door de Delftse ingenieurs en broers Sander, Jasper en Joost. Zij bouwden voort op een idee van hun vader, voormalig ziekenhuisapotheker, en ontwikkelden het Zero Residual concept: een concept gebaseerd op een spuit- en naaldcombinatie waarbij vrijwel geen medicatie verloren gaat. Het concept bewees zichzelf ook tijdens de covidpandemie. Doordat er meer doses uit beschikbare flacons konden worden gehaald, kon de schaarse voorraad vaccins efficiënter worden benut.
Tegenwoordig mag een conventionele spuit niet meer dan een paar centen kosten, wat ten koste gaat van de kwaliteit. Voor veel toepassingen is dat geen probleem. Een injectie in een spier of onder de huid stelt immers andere eisen dan een injectie rechtstreeks in het oog. Maar juíst in het oog kunnen materialen die elders niet tot problemen leiden, ongewenste effecten hebben. Veel standaardspuiten bevatten siliconenolie, waardoor de plunjer (zuiger) soepel door de cilinder beweegt. Microscopische siliconenoliedeeltjes kunnen leiden tot ontstekingsreacties of zichtbare zwevende deeltjes in het gezichtsveld van patiënten. Dat risico kreeg extra aandacht toen zich afgelopen jaar complicaties voordeden bij enkele Nederlandse oogklinieken. Vakgroepen van oogartsen en ziekenhuisapothekers concludeerden dat siliconenolie een mogelijke verklaring was voor de waargenomen bijwerkingen. Daarnaast kent Europa nog geen specifieke normen voor spuiten die worden gebruik voor ooginjecties. Daardoor mogen zorgverleners formeel hulpmiddelen gebruiken waarvan fabrikanten het gebruik voor deze toepassing zelf afraden. Hoewel ooginjecties doorgaans veilig verlopen, kunnen juist bij miljoenen behandelingen per jaar zelfs kleine risico’s grote gevolgen hebben. Voor SJJ Solutions was dat aanleiding om een alternatief te ontwikkelen voor siliconenolie en andere coatings, zoals PTFE (teflon). De spuit van SJJ maakt gebruik van zorgvuldig geselecteerde materialen en uiterst nauwkeurige productietoleranties, waardoor de plunjer gecontroleerd en soepel beweegt zonder siliconenolie. De smalle diameter biedt bovendien een praktisch voordeel. ’De kracht die nodig is om te injecteren is zeer beperkt, waardoor de vloeistof geleidelijk en nauwkeurig kan worden toegediend,’ zegt CEO Schootstra. ’Dat helpt pieken in de oogdruk te beperken, wat voor patiënten comfortabeler kan zijn.’
De toekomst
Wat begon als een idee, is uitgegroeid tot een internationaal succes. De spuiten van SJJ zijn uitgebreid onderzocht en wetenschappelijk onderbouwd, onder meer in samenwerking met internationale universiteiten. ’Ons concept wordt inmiddels in tal van landen toegepast,’ zegt Schootstra. ’En we staan waarschijnlijk nog maar aan het begin. Met de opkomst van nieuwe, vaak zeer kostbare (gen)therapieën zal het belang van nauwkeurige en efficiënte toediening alleen maar toenemen.’ De formule achter het succes is verrassend eenvoudig: precisie, veiligheid en minder medicijnverlies. Drie aspecten die in de zorg vaak om compromissen vragen, maar hier samenkomen. Een Nederlandse innovatie die laat zien dat zelfs een ogenschijnlijk eenvoudig medisch hulpmiddel een wezenlijk verschil kan maken voor zorgverleners én patiënten.
