De zorg is een prachtige én zware sector. Hoge werkdruk, veel verzuim, dreigende tekorten, de cijfers liegen er niet om. IZZ weet wat zorgprofessionals écht nodig hebben om gezond, bevlogen en met plezier te blijven werken. En aan welke knoppen zorgorganisaties kunnen draaien om de inzetbaarheid van hun zorgprofessionals te verbeteren.
‘WIJ ONDERZOEKEN STRUCTUREEL HOE HET WERKEN IN DE ZORG WORDT ERVAREN’
In de zorg werken 1,5 miljoen mensen aan de gezondheid en het welzijn in Nederland. Door de toenemende zorgkloof en het hoge ziekteverzuim in de sector (9,97% in 2025) lopen personeelstekorten op. ‘Dit zorgt ervoor dat de zorgprofessionals onder druk staan. Zo heeft bijna een derde vaak onvoldoende tijd om het werk af te maken. Ook voelt 17% zich fysiek uitgeput en 14% mentaal uitgeput. Dit percentage is hoger dan in andere sectoren’, zegt dr. Irene van der Fels, propositiemanager bij IZZ. Voor de continuïteit van de zorg in Nederland is iedere zorgprofessional heel hard nodig. ‘En daarom is het van belang om te werken aan de duurzame inzetbaarheid.’
Enorme bevlogenheid bij zorgprofessionals
Belangrijk: deze cijfers vertellen volgens Van der Fels zeker niet het hele verhaal. ‘De zorg is een prachtige sector, waar mensen met hart en ziel in werken. Zij willen cliënten en patiënten helpen, verzorgen, beter maken. De bevlogenheid is dan ook enorm bij zorgprofessionals. Niet voor niets geeft 70 procent van hen aan te bruisen van de energie in het werk.’
Tegen deze hele achtergrond werkt IZZ aan duurzame inzetbaarheid in de zorgsector. Aan een gezonde, toekomstbestendige branche, waarin alle zorgprofessionals gezond, bevlogen en met plezier hun werk kunnen doen. Dat doet IZZ door stressoren weg te nemen en energiebronnen te vergroten, voor zorgorganisaties enerzijds en zorgprofessionals anderzijds. ‘Wij zijn bijna 50 jaar geleden opgericht door werkgevers en werknemers in de zorg’, vertelt Van der Fels. ‘Intussen hebben we ongeveer 450.000 leden (zorgprofessionals) en hebben we al bij meer dan 300 zorgorganisaties advies gegeven.’
Hoe doet IZZ dat? ‘Wij onderzoeken structureel hoe het werken in de zorg wordt ervaren; hoe het gaat met zorgprofessionals. De uitkomsten gebruiken we in advies en programma’s voor zorgorganisaties waarmee we leidinggevenden, HR-professionals en bestuurders ondersteunen. We delen onze inzichten en werken samen met beleidsmakers, sociale partners en andere betrokken organisaties. En met een bestuur van mensen uit werknemers- en werkgeversorganisaties zijn wij kennispartner voor de hele zorgsector. Ook bieden we een gratis lidmaatschap voor zorgprofessional, met voordelen die aansluiten op het werken in de zorg en hen helpen gezond en met energie te kunnen blijven werken. Zo maken we de zorg samen klaar voor de toekomst.’
Van inzicht naar actie
Al die data uit (wetenschappelijk) onderzoek zijn interessant, maar belangrijker is natuurlijk wat IZZ er in de praktijk mee doet, hoe ze organisaties ermee verder helpt. Van der Fels: ‘Met die data, maar vooral door onderzoek in een organisatie zelf geven we allereerst inzicht. Daarna gaan we in dialoog: hoe nu verder om knelpunten te verhelpen? En vervolgens zetten we dit om in een actieplan.’ Ze geeft een concreet voorbeeld van hoe dit werkt. ‘In het algemeen blijken in de zorg een goede samenwerking in het team én een aandachtige, betrokken rol van de leidinggevende, belangrijke energiebronnen te zijn voor een zorgprofessional. We helpen teams dan bij voorbeeld om inzicht te krijgen in elkaars drijfveren, energiegevers en stressoren, en hoe zij hiermee aan de slag kunnen. We begeleiden leidinggevenden om het goede gesprek hierover te voeren met het team. Het is belangrijk dat er aandacht en urgentie van het hogere management is voor dit onderwerp en dat er tijd en ruimte wordt gemaakt om deze gesprekken te voeren. Want dat is in de zorgsector met een hoge werkdruk wel eens lastig.’
Onderzoeksmodel
Dit soort organisatiespecifieke inzichten komen naar voren dankzij het zogeheten Job Demands-Resources model (JD-R model) dat IZZ gebruikt. Dit is een wetenschappelijk onderbouwd model dat laat zien hoe de balans tussen belasting (job demands) en energiebronnen (job resources) is en hoe dit invloed heeft op onder meer de bevlogenheid, het verzuim én verloop van medewerkers. Van der Fels: ‘De kern van het model is dat organisaties duurzame inzetbaarheid versterken door zowel stressoren te verminderen als energiebronnen te vergroten. Als het inzicht in die stressoren en bronnen er in een organisatie eenmaal is, kunnen we in gesprek gaan en praktische actiepunten formuleren. Zoals het ontwikkelen van de teamsamenwerking of juist leiderschapstraining.
Wat raadt Van der Fels zorgprofessionals én -organisaties aan als ze echt werk willen maken van duurzame inzetbaarheid? ‘Zorg eerst voor inzicht. Ga samen in gesprek over wat bijdraagt aan duurzame inzetbaarheid. Wat geeft nu energie; en wat kost energie? Zet het onderwerp ook op de team- en bestuurlijke agenda, zodat het wordt gedragen in de hele organisatie. In de zorg gaat het terecht veel over patiënten en cliënten, maar er mag ook meer aandacht komen voor de zorgprofessionals zelf.’
Ondersteuning van zorgprofessionals
IZZ is er niet alleen voor zorgorganisaties, maar zeker ook voor de ongeveer 450.000 zorgprofessionals die gratis lid zijn . Van der Fels: ‘Als je een lidmaatschap hebt als zorgprofessional, kun je een beroep doen op de vele voordelen ervan. Zo kunnen we je leren omgaan met je eigen stressoren, en bieden we ondersteuning bij belangrijke thema’s die spelen, bijvoorbeeld op het gebied van de werk-privé balans of slaap. Dat doen we op tal van manieren, denk aan podcasts, webinars en trainingen. Maar bijvoorbeeld ook met 24/7 mentale hulp via de IZZ Zorglijn en de IZZ Zorgverzekering.’
