Bestuurders en managers zijn vaak druk met KPI’s, innovatiedoelen en prestaties. Maar wie leert écht anders kijken, samenwerken en handelen in complexe situaties? Daar helpt Sioo professionals en organisaties al sinds 1958 mee. Volgens Sioo is levenslang ontwikkelen de sleutel tot toekomstbestendig organiseren en veranderen.
‘ORGANISATIEONTWIKKELING EN PERSOONLIJKE ONTWIKKELING ZIJN BIJ SIOO ONLOSMAKELIJK MET ELKAAR VERBONDEN’
Nederland werd na de Tweede Wereldoorlog heropgebouwd door ingenieurs. Vakbekwaam, maar wel met een blinde vlek: ze hadden weinig kaas gegeten van organiseren en veranderen. Zeven technische en economische universiteiten richtten in 1958 samen Stichting Sioo op (het Interuniversitair Centrum voor Organisatie- en Veranderkunde) om die leemte te vullen. Sindsdien is Sioo uitgegroeid tot hét expertisecentrum voor iedereen die voor uitdagende organisatie- en verandervraagstukken staat: bestuurders, managers, adviseurs, veranderaars en andere professionals in de zorg, de overheid, het onderwijs en in het bedrijfsleven. Wat Sioo uniek maakt, is de combinatie van wetenschappelijke diepgang en praktische toepasbaarheid. De focus ligt op vier expertisegebieden: organisatiekunde en governance, leiderschap, adviseren en veranderkunde. Het aanbod is er voor individuen en voor complete teams en organisaties, via open programma’s en incompanytrajecten op maat. Twee derde van de deelnemers is doorverwezen door collega’s of relaties. Dat zegt iets over de blijvende impact van Sioo’s aanbod.
De valkuil van instrumentele waarden
Bestuurders, directies en adviseurs leven in een wereld die vaak draait om objectiveren, presteren en kostenreductie. KPI’s worden gehaald of gemist. Innovatiedoelen worden bijgehouden in dashboards. Die focus op instrumentele waarden is begrijpelijk, maar ook een valkuil. Want wie alleen maar bezig is met meten, vergeet soms betekenis te geven. Sioo verbindt die instrumentele waarden daarom bewust met menselijke en maatschappelijke waarden: nieuwe manieren van kijken en samenwerken, een gezamenlijke taal en ruimte voor reflectie. Het resultaat? Professionals die niet alleen kennis opdoen, maar ook met meer impact leren handelen in complexe situaties. Sioo noemt dit transformatief leren: naast nieuwe methodieken ook echt anders leren kijken, betekenis geven en handelen. Een belangrijke rol daarin is weggelegd voor de leerbegeleiders van Sioo, die zorgen voor de verbinding tussen deelnemers, docenten, actuele organisatievraagstukken en het leerproces. Leerbegeleider Raïssa Verdult zegt: ‘Mijn rol draait om het versterken van de transfer: zorgen dat wat deelnemers leren daadwerkelijk doorwerkt in hun dagelijkse praktijk én in hun organisatie.
Leren krijgt pas waarde in de praktijk
Bij Sioo staat action learning centraal. Deelnemers werken met hun eigen casuïstiek, experimenteren in de praktijk en reflecteren samen op wat werkt en wat niet. Dat vraagt meer dan een klassikale opleiding. Naast dat docenten inhoudelijke expertise inbrengen, zorgt de leerbegeleider voor samenhang tussen de onderdelen van het programma, creëert een veilige leeromgeving en helpt deelnemers steeds de vertaalslag naar hun eigen praktijk te maken. Uit onderzoek (onder meer van dr. Griet Peeraer, docent bij Sioo) blijkt dat leren pas echt impact heeft wanneer drie elementen samenkomen: de motivatie en ontwikkeling van deelnemers, het ontwerp van het leerprogramma én de context van de organisatie waarin iemand werkt. Precies op dat snijvlak opereert Sioo. Bij open opleidingen ligt het accent op het verbinden van deelnemers uit verschillende sectoren en het verdiepen van peer learning. In incompanytrajecten staan organisatieontwikkeling, collectieve organisatievraagstukken en -opgaven centraal. De kern blijft dezelfde: leren krijgt pas echt waarde wanneer het zichtbaar wordt in hoe mensen samenwerken en handelen in de praktijk.
Collectief eigenaarschap
Die kracht van het collectief is misschien wel de kern van het Sioo-gedachtegoed. Want een deelnemer is nooit alléén verantwoordelijk voor toekomstbestendig organiseren of besturen. De waarde ligt in het samen optrekken, het ontwikkelen van een gedeelde taal en het versterken van eigenaarschap door de hele organisatie heen. Organisatie- en persoonlijke ontwikkeling zijn bij Sioo onlosmakelijk met elkaar verbonden. Mensen ontwikkelen zich immers nooit los van het systeem waarin zij werken. Veel professionals ervaren na een Sioo-traject dat ze anders zijn gaan kijken naar hun rol, hun organisatie en de dynamiek waarin ze werken. Ze ontwikkelen meer handelingsvermogen in complexe situaties en leren beter omgaan met onzekerheid, verandering en samenwerking, ook over grenzen heen. Reflecteren, leren en veranderen worden zo onderdeel van de dagelijkse praktijk. En daarmee draagt Sioo bij aan het ontwikkelvermogen van de organisatie als geheel. Want in een wereld die steeds complexer wordt, is blijven leren geen luxe. Het is de enige manier om als organisatie en als professional echt het verschil te blijven maken. En dat is nu net waar toekomstbestendige organisaties behoefte aan hebben. Wie blijft leren, blijft leiden en innoveren.
Van eilandjes naar verbinding bij Rijnstate
Ziekenhuis Rijnstate (regio Arnhem) wilde haar kernwaarden niet even snel op een papiertje zetten dat voor de vorm naar het personeel zou worden gestuurd. Die kernwaarden moesten zichtbaar worden in gedrag, leiderschap en samenwerking. Samen met Sioo ontwikkelde de organisatie een incompanytraject voor teamleiders, het managementteam en de Raad van Bestuur. Volledig in co-creatie, met medewerkers uit verschillende disciplines die meedachten over inhoud en leerbehoeften. Het traject bracht uiteindelijk thema’s als systeemdenken, veranderkunde en politieke sensitiviteit direct in verbinding met de dagelijkse praktijk. Teammanagers uit zorg, HR, facilitair en IT leerden elkaar kennen en ontwikkelden met elkaar een gedeelde taal voor leiderschap. Die verbinding werkt door: multidisciplinaire intervisiegroepen komen nog steeds samen.
Anita van der Leest, divisiemanager Acute en Intensieve Zorg bij Rijnstate, zegt:
‘Sioo verdiepte zich echt in onze organisatie. Ze kenden Rijnstate, voelden zich betrokken en pasten het programma steeds aan bij de actualiteit en wat er op dat moment intern speelde. Het voelde nooit als een standaardprogramma, maar écht als iets wat we samen doorlopend ontwikkelden.’
