De ziekte van Parkinson kent veel meer gezichten dan de bekende trillende handen of stijve spieren. Vaak beginnen de symptomen subtiel: reuk vermindert, slaap wordt onrustiger, met dromen die soms zo heftig zijn dat iemand om zich heen slaat. Ook somberheid en minder initiatief nemen kunnen vroege signalen zijn. Deze klachten ontstaan soms al jaren voordat de diagnose wordt gesteld. Parkinson is bovendien niet puur een ‘oudemensenziekte’ maar treft ook steeds meer jongere mensen. De ziekte is nog ongeneeslijk waardoor onderzoek naar oorzaken en betere behandelingen cruciaal blijft.
Vooruitgang door samenwerking
Nederland heeft internationaal een stevige reputatie op het gebied van parkinsononderzoek. Wetenschappers werken hiervoor intensief samen met collega’s over de grens, in medische centra en onderzoeksnetwerken. Het ParkinsonFonds financiert sinds 1998 toponderzoek in Nederland en stimuleert die (inter)nationale samenwerking actief, zodat inzichten sneller gedeeld worden en nieuwe studies elkaar kunnen versterken. Directeur Lex Knobben: ‘Parkinson kent geen grenzen, internationale uitwisseling is nodig om vooruitgang te boeken. Zo versnellen we het proces naar betere behandelingen. En uiteindelijk naar een wereld zonder parkinson.’
Sneller nieuwe kennis
Die samenwerking leidt tot tastbare resultaten. Zo vond begin dit jaar in Amsterdam de eerste adaptieve DBS-behandeling ter wereld plaats – een techniek waarbij de hersenstimulatie zich automatisch aanpast aan de symptomen van de patiënt. De belangstelling was wereldwijd groot; inmiddels delen tientallen ziekenhuizen hun onderzoeksgegevens, waardoor de kennis snel groeit.
Genen: de blauwdruk van parkinson
Sommige mensen krijgen parkinson door genetische factoren, terwijl bij anderen genetische aanleg in combinatie met andere invloeden een rol speelt. Onderzoek in dit domein richt zich op DNA, erfelijke factoren en de biologische processen binnen cellen. Wetenschappers proberen te begrijpen hoe bepaalde genen bijdragen aan de schade aan dopamine-producerende neuronen en hoe genetische mutaties parkinson kunnen veroorzaken of versnellen.
Veroudering: waarom parkinson vaak op latere leeftijd toeslaat
Parkinson wordt vaak pas gediagnosticeerd als 60-80% van de dopamine producerende cellen al verloren is gegaan. Een van de grote vragen in de wetenschap is waarom veroudering dit proces versnelt. Onderzoek in dit domein kijkt naar de rol van neurodegeneratie, celdood en de ophoping van eiwitten zoals alfa-synucleïne. Wetenschappers zoeken manieren om dit proces af te remmen of te stoppen, zodat parkinson mogelijk later of zelfs helemaal niet ontstaat.
Leefstijl: hoe voeding, slaap en beweging parkinson beïnvloeden
Leefstijl speelt een grotere rol bij parkinson dan veel mensen denken. Voeding, darmmicrobioom, beweging, slaap, ontspanning en medicatiegebruik kunnen invloed hebben op zowel het ontstaan als het verloop van de ziekte. In dit onderzoeksdomein bestuderen wetenschappers hoe leefstijl veranderingen kunnen bijdragen aan het verminderen van klachten of zelfs het vertragen van de ziekteprogressie. Dit domein is vooral interessant omdat het direct toepasbare inzichten biedt voor patiënten en hun omgeving.
Omgeving: externe factoren die parkinson triggeren
Waarom krijgt de ene persoon wel parkinson en de andere niet? Onderzoek in dit domein richt zich op externe invloeden, zoals blootstelling aan toxines, virussen, vervuiling en andere omgevingsfactoren die de ziekte kunnen uitlokken of versnellen. Hieronder valt bijvoorbeeld de potentiële impact van SARS-CoV-2 (CO- VID-19) op alfa-synucleïne ophoping, of de mogelijke rol van pesticiden en zware metalen in het ontstaan van parkinson. Dit onderzoek helpt niet alleen bij preventie, maar ook bij het ontwikkelen van nieuwe therapieën die inspelen op deze triggers.
Ook andere studies die worden ge- financierd door het ParkinsonFonds, zoals de LEAP-studie die de veiligheid en effectiviteit van levodopa in de beginfase van de ziekte bevestigde, dragen bij aan een betere kwaliteit van leven voor mensen met parkinson.
Steun voor onderzoek is onmisbaar
Parkinson behoort tot de meest invaliderende hersenziekten ter wereld en komt steeds vaker voor. In Nederland leven momenteel ruim 63.000 mensen met de diagnose. Wetenschappers gaan ervan uit dat er niet één oor- zaak is, maar dat meerdere factoren een rol spelen, zoals genetische aanleg, leefstijl, veroudering en omgevingsinvloeden. Lex Knobben: “Een brede blik houden is daarom essentieel. Het ParkinsonFonds steunt dan ook onderzoek binnen al deze richtingen. Momenteel lopen er via ons 32 onderzoeken in verschillende gebieden. De studies jagen elkaar aan ook internationaal en samen maken ze de parkinson puzzel compleet. In Nederland zijn we het enige fonds dat zich al 28 jaar structureel en zonder overheidssteun inzet voor parkinsononderzoek. Alléén dankzij onze donateurs kunnen wij dit werk blijven doen, dus hun steun is onmisbaar!”
Stichting Parkinson fonds staat in ons testament
Ondernemer Miryam Breeuwer laat een deel van haar vermogen na aan het ParkinsonFonds. ‘Mijn man en ik hebben geen kinderen, maar wel vermogen. Dat willen we graag na ons overlijden doneren aan een aantal goede doelen en we vonden het belangrijk dat daar een medisch fonds bij zat. Het ParkinsonFonds is een weloverwogen keuze; meer onderzoek is cruciaal en daaraan dragen wij graag bij.’ Breeuwer vervolgt: ‘De neurologie is waanzinnig complex en ik weet zeker dat onderzoek het doorslaggevende verschil kan maken. Ik hoop dat ze het ultieme medicijn tegen parkinson vinden, en dat de ziekte ooit is te voorkomen. Ik wil mensen vragen eens te overwegen hun vermogen of een deel daarvan te schenken. Nu de overheid zich qua steun terugtrekt, worden schenkingen extra belangrijk.’
Schenkingen houden de vaart in onderzoek
Stichting ParkinsonFonds investeert in onderzoek met als doel de ziekte te voorkomen of te genezen. Daar is veel geld voor nodig en nalatenschappen vormen daarbij een grote steun. Deze schenkingen houden de vaart in belangrijk onderzoek!
