Vetweefsel heeft geen goede reputatie. Veel mensen balen van hun vet en raken gefrustreerd
als afvallen niet lukt. Toch is vetweefsel essentieel. We hebben het nodig om gezond te blijven en om meerdere lichaamsprocessen in balans te houden. Vetweefsel is geen passieve opslag, maar een actief orgaan dat invloed heeft op eetlust, energieverbruik, insulinegevoeligheid en ontstekingsreacties.1
Vetweefsel bestaat uit meer dan alleen vetcellen. Het bevat ook bloedcellen en cellen2
van het immuunsysteem. Elk jaar wordt er ongeveer 10 procent van je oude vetcellen vervangen door nieuwe.2 Als je aankomt, worden vetcellen groter en kunnen er nieuwe cellen ontstaan. Als je afvalt verdwijnen vetcellen niet, ze worden kleiner.2
Wit en bruin vet
Er bestaan verschillende soorten vetcellen. De bekendste zijn witte en bruine vetcellen. Wit vet komt het meest voor en dient vooral als energieopslag. Bruin vet is minder aanwezig, maar speelt een belangrijke rol bij warmteproductie.1 Wit en bruin vet hebben elk hun eigen taak, maar vullen elkaar aan. Beide dragen bij aan het behoud van energie, een gezonde stofwisseling en het functioneren van het lichaam1. Je kunt niet zonder vet.
Constante energie
Bruin vetweefsel is gespecialiseerd in het produceren van warmte en het reguleren van de lichaamstemperatuur, vooral bij kou.1 Bij baby’s is deze functie extra belangrijk, omdat zij nog niet goed kunnen rillen. Daarom hebben zij relatief veel bruin vet.1 Wit vetweefsel slaat energie op. Bij een overschot wordt de ‘batterij’ opgeladen. Wanneer het lichaam brandstof nodig heeft, geeft het vetweefsel energie vrij. Zo worden vitale organen zoals de hersenen, het hart en de spieren continu voorzien van energie.1
Adipokinen
Vetweefsel doet meer dan energie opslaan. Vetcellen produceren boodschapperstoffen, ook wel adipokinen genoemd.1 Deze stoffen spelen een sleutelrol in het reguleren van lichaamstemperatuur en energieverbruik. Daarnaast beïnvloeden ze de bloedsuikerspiegel, de vetstofwisseling en de insulinegevoeligheid.1 Ze bevorderen de groei van nieuwe bloedvaten en ondersteunen het immuunsysteem.1 Adipokines spelen eveneens een rol in de voortplanting, waarbij een verstoring in de balans van deze stoffen de vruchtbaarheid kan beïnvloeden.1
Vet in balans
In de westerse wereld eten we vaak te veel en te vet. Dat kan de balans in het vetweefsel verstoren. Wanneer de productie van adipokinen ontregeld raakt, beïnvloedt dat hoe het lichaam omgaat met suiker, vet opslaat of verbrandt en hoe het immuunsysteem functioneert.1 Een verstoring in deze balans wordt in verband gebracht met aandoeningen zoals diabetes, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, leververvetting, slaapapneu en bepaalde vormen van kanker.3 Hoe essentieel goed functionerend vetweefsel is, zie je terug bij zeldzame aandoeningen waarbij dit systeem niet goed werkt.
Leptine receptor deficiëntie
Leptine is een adipokine dat de hersenen informeert over de energievoorraad van het lichaam.1 Bij lage leptinesignalen ontstaat hongergevoel.1 Bij mensen met leptine receptor deficiëntie ontvangen de hersenen dit signaal niet goed.4 Het lichaam ‘denkt’ dat er te weinig energie is, terwijl vetcellen wel leptine produceren. Het gevolg is een voortdurend hongergevoel. Deze zeldzame aandoening veroorzaakt al op jonge leeftijd ernstige obesitas.4
Lipodystrofie
Een ander voorbeeld is lipodystrofie. Hierbij is vetweefsel geheel of gedeeltelijk afwezig.5 Energie kan daardoor niet goed worden opgeslagen en vet hoopt zich op in organen en spieren.5 Dit kan leiden tot ernstige stofwisselingsproblemen zoals diabetes, hart- en vaatziekten, lever- en nieraandoeningen, hormonale verstoringen en veranderingen in uiterlijk.5 Uiteindelijk draait alles om balans. Ook op het gebied van vet.
Lipodystrofie: al vanaf jonge leeftijd
Bij sommige kinderen ontstaat lipodystrofie al bij de geboorte of in de vroege kinderjaren.5 Het lichaam maakt dan nauwelijks vetweefsel aan. Energie wordt niet goed opgeslagen en belangrijke lichaamsprocessen raken verstoord.5 Dit heeft vaak grote gevolgen voor ontwikkeling, stofwisseling en het dagelijks leven. Het verhaal van Rose laat zien hoe essentieel vetweefsel is voor onze gezondheid, vanaf jonge leeftijd.
Referenties: 1. Hemat Jouy et al., Biomedicines 2024, 12, 2129. https://doi.org/10.3390/ biomedicines 12092129. 2. Arner, Ryden,. Journal of Internal Medicine, 2022, 291; 611–621. 3. Tilg et al. Nature Reviews Immunology, volume 25, April 2025; 250–265 4. LEPR Deficiency. rarediseases. org/rare-diseases/lepr-deficiency/accessed 9 Nov 2024. 5. Brown RJ et al. Front. Endocrinol. 16:1597053. doi: 10.3389/fendo.2025.1597053.
