Wat begint met een klein stipje in zijn blikveld, verandert het leven van student Stijn Landstra (25) ingrijpend. Hij verliest in korte tijd bijna zijn volledige zicht. Na een moeilijke periode vindt hij stap voor stap zijn ambitie terug.
In Nederland krijgen jaarlijks enkele tientallen mensen de diagnose LHON
Het begint tijdens het fietsen. Een klein stipje midden in het zicht van zijn linkeroog. Het is oktober 2023 en rasoptimist Stijn Landstra denkt in eerste instantie dat het vanzelf weer overgaat. Een week later ging hij padellen met een vriend en miste ik opvallend veel ballen. Daarom besloot hij toch maar even naar de huisarts te gaan die dacht dat het met stress te maken had. Daar kun je blijkbaar wazig van gaan zien. Een maand later maakt hij alsnog een afspraak bij de opticien, toevallig op zijn verjaardag. Hij dacht: dat doe ik even snel en daarna ga ik taart eten maar het loopt anders. Uit de oogmeting blijkt dat het zicht in zijn linkeroog sterk achteruit is gegaan. Hij wordt direct doorgestuurd naar een optometrist en vervolgens naar een oogarts. Er was duidelijk iets aan de hand en hij wilde graag weten wat. Dat zo’n klein stipje uiteindelijk zoveel impact op zijn leven zou hebben, had hij nooit verwacht.
Nooit van gehoord
Na verschillende onderzoeken in het Amsterdam UMC komt Stijn terecht in Het Oogziekenhuis Rotterdam. Daar krijgt hij te horen dat hij de ziekte van Leber heeft. ‘Ik had er nog nooit van gehoord. De oogarts vertelde dat de stip in mijn linkeroog steeds groter zou worden en dat het in mijn rechteroog ook kon beginnen. Maar ik dacht vooral: het komt wel goed.’ Zijn vriendin en vrienden gaan zelf online zoeken naar informatie over de ziekte en zij schrokken van wat ze lazen. Zij waren veel meer geschrokken dan hij. Zelf probeerde hij het aanvankelijk weg te relativeren maar de oogarts adviseert hem om alvast na te denken over revalidatie bij Visio Het Loo Erf, een revalidatiecentrum voor blinden en slechtzienden. ‘Dat voelde toen heel ver weg. Ik wilde gewoon doorgaan met mijn studie aan de Hotelschool en mijn stage in Australië doen.’ Die stage blijkt uiteindelijk lastig te combineren met de medische controles die hij iedere drie maanden nodig heeft. Uiteindelijk krijgt hij via hotel The Dylan, waar hij een bijbaan heeft, de kans om in Nederland stage te lopen.
Student die dacht dat hij alles kon
Het besef dringt pas echt door wanneer ook zijn andere oog achteruitgaat. 2024 stond voor hem vooral in het teken van frustratie en schaamte. Hij moest steeds vaker hulp vragen aan collega’s. Het invoeren van paspoortgegevens lukte niet meer en computers en telefoons gebruiken werd steeds moeilijker. Daarnaast raakte hij steeds vermoeider. ‘Ik leefde op het tempo van een student die dacht dat hij alles aankon, terwijl mijn brein continu moest compenseren voor wat mijn ogen niet meer konden zien.’ De onzekerheid groeit. Hij vroeg zelfs aan zijn vriendin of ze nog wel bij me wilde blijven. Gelukkig stelde ze hem gerust en zijn zicht veranderde niets aan zijn liefde voor haar. Ook in het verkeer merkt hij dat de situatie niet langer veilig is. ‘Ik fietste nog terwijl ik verkeerssituaties eigenlijk niet meer goed kon overzien. Ik reed vooral mee met de stroom.’ Een moment staat hem nog helder bij. Een bestuurder van een gemeentebusje vroeg waarom hij door rood reed. Toen vertelde hij eerlijk dat hij slechtziend was. De bestuurder schrok daarvan, en terecht. Het was eigenlijk al niet meer verantwoord om te fietsen.
Binnen een jaar nog maar 2% zicht
Uiteindelijk houdt Stijn nog ongeveer 2 procent zicht over. Hij besluit alsnog te starten met revalidatie bij Visio Het Loo Erf. Die keuze verandert veel. ‘Tijdens de introductieweek ging er echt een wereld voor mij open. Opeens ontmoette ik andere mensen die hetzelfde meemaakten. Ik zag weer mogelijkheden.’ Zijn optimisme en ambitie keren langzaam terug. Hij pakte alles snel op. Braille, computertraining, koken, reizen met het openbaar vervoer en begon zelfs weer met sporten. Hardlopen, zwemmen en skiën lukt ook, zolang hij iemand had die hem volgde. Tijdens zijn revalidatie schrijft hij tegelijkertijd zijn scriptie. Uiteindelijk rondt hij het traject zelfs twee maanden eerder af dan gepland. In het begin dachten veel mensen dat zijn optimisme een vorm van ontkenning was. Maar het tegenovergestelde was waar. Hij geloofde juist weer in mezelf.’ Inmiddels werkt Stijn aan zijn eigen bedrijf: LOOQ. Daarmee wil hij bijdragen aan betere toegankelijkheid en inclusie op evenementen, in hotels, restaurants en op de werkvloer. ‘Als ik iets heb geleerd, dan is het dat het leven niet wordt bepaald door de omstandigheden, maar door hoe je ermee omgaat.’
21047 – MAY 2026
