Medewerkers komen uitgerust terug van vakantie, maar krijgen vaak direct te maken met volle mailboxen, achterstanden en nieuwe doelstellingen. Binnen enkele weken kan de werkdruk weer op het oude niveau zitten. Volgens Diana de Koning, eigenaar en directeur van het Centrum voor Stressmanagement, is september daarom een belangrijk moment om niet alleen naar de belastbaarheid van medewerkers te kijken, maar vooral naar de manier waarop het werk is georganiseerd.
De zomervakantie geeft veel mensen tijdelijk afstand van hun werk. De agenda is leeg, de wekker gaat niet en er ontstaat ruimte voor rust en herstel. Maar zodra de vakantie voorbij is, begint voor veel werknemers de drukte opnieuw. Mailboxen zijn volgelopen, projecten worden hervat en de doelen voor het laatste kwartaal komen dichterbij. ‘Vakantie kan helpen om tijdelijk te herstellen, maar neemt de oorzaken van stress niet weg,’ zegt De Koning. ‘Als de hoeveelheid werk, de verwachtingen, het tempo en de onderlinge communicatie niet veranderen, keren dezelfde klachten snel terug.’ Een uitgeruste medewerker is daarom nog geen veerkrachtige organisatie. Wanneer medewerkers na hun vakantie terugkomen in precies dezelfde werkomgeving, bestaat het risico dat hun batterij binnen korte tijd opnieuw leegloopt.
Niet alleen het probleem van de medewerker
Bij stress wordt vaak gekeken naar het individu. Een medewerker krijgt een cursus timemanagement, een gesprek met een coach of toegang tot een mindfulness-app. Dat kan ondersteuning bieden, maar volgens De Koning wordt daarmee lang niet altijd de bron van het probleem aangepakt. ‘Wanneer binnen een organisatie steeds opnieuw mensen uitvallen, moet je verder kijken dan de persoonlijke situatie van één medewerker. Dan is er vaak iets aan de hand met de werkstructuur, de verwachtingen, het leiderschap of de sociale veiligheid.’ Een hoge werkdruk hoeft op zichzelf niet direct tot uitval te leiden. Problemen ontstaan vooral wanneer medewerkers weinig invloed ervaren, geen duidelijke prioriteiten krijgen of zich niet veilig voelen om grenzen aan te geven. Ook onduidelijkheid over verantwoordelijkheden kan spanning veroorzaken. Mensen proberen dan alles tegelijk goed te doen, terwijl niemand duidelijk maakt wat werkelijk voorrang heeft. September legt deze problemen snel bloot. Organisaties starten nieuwe projecten, teams zijn weer compleet en de laatste maanden van het jaar moeten resultaten opleveren. Juist dan is het belangrijk dat leidinggevenden keuzes maken.
Durven kiezen en prioriteiten stellen Volgens
De Koning begint stressbewust leiderschap met duidelijkheid. Wat moet nu gebeuren en wat kan wachten? Welke verwachtingen zijn realistisch? En weten medewerkers waar zij terechtkunnen als de druk te hoog wordt? ‘Veel leidinggevenden willen hun mensen beschermen, maar blijven ondertussen nieuwe taken toevoegen. Goede bedoelingen zijn niet genoeg. Je moet ook besluiten wat een team níét gaat doen.’ Daarbij is het belangrijk dat leidinggevenden zelf het juiste voorbeeld geven. Een manager die ’s avonds en in het weekend berichten verstuurt, kan onbedoeld de indruk wekken dat medewerkers altijd bereikbaar moeten zijn. Een leidinggevende die regelmatig vraagt hoe het gaat, maar niets verandert aan een onhaalbare planning, vergroot juist het gevoel dat medewerkers er alleen voor staan. Echte aandacht betekent daarom ook handelen. Soms moet een deadline worden aangepast, een taak worden geschrapt of extra ondersteuning worden geregeld.
Signalen eerder herkennen
Stress ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag. Vaak zijn er eerder signalen zichtbaar. Medewerkers raken sneller geïrriteerd, maken meer fouten, trekken zich terug of verliezen hun concentratie. Ook een hoger kortdurend verzuim, spanningen binnen teams en een dalende betrokkenheid kunnen aanwijzingen zijn. Toch komen veel organisaties pas in actie wanneer iemand zich langdurig ziek meldt. Volgens het Centrum voor Stressmanagement is dat te laat. Door stress en werkdruk regelmatig te meten, kunnen patronen eerder zichtbaar worden. Daarbij gaat het niet alleen om vragenlijsten. Ook gesprekken, gedrag en de samenwerking binnen teams geven waardevolle informatie. Hoe worden besluiten genomen? Kunnen medewerkers zich uitspreken? Is er ruimte om fouten te bespreken? En sluiten verantwoordelijkheden aan bij de beschikbare tijd en capaciteit? ‘We kijken naar de mens én naar de organisatie,’ legt De Koning uit. ‘Een medewerker kan leren omgaan met spanning, maar de organisatie moet tegelijkertijd zorgen voor een werkomgeving waarin herstel, duidelijkheid en veiligheid serieus worden genomen.’
Gezond het laatste kwartaal in
September biedt organisaties een logisch moment om stil te staan bij de werkdruk. Niet met een losse vitaliteitsweek, maar met een concrete analyse van de oorzaken. Dat begint met luisteren naar medewerkers, het vaststellen van duidelijke prioriteiten en het bespreken van knelpunten binnen teams. Om organisaties daarbij verder te helpen organiseert het Centrum voor Stressmanagement de komende maanden de Pressure Talks, een reeks interactieve kennissessies voor bestuurders, HR-professionals, leidinggevenden en andere professionals die werk willen maken van een gezonde en veerkrachtige organisatie. Tijdens deze bijeenkomsten delen experts en praktijkdeskundigen de nieuwste inzichten over stress, leiderschap, duurzame inzetbaarheid en de inrichting van werk. Daarnaast is er volop ruimte om ervaringen uit te wisselen en concrete praktijkvoorbeelden te bespreken. ‘De vraag is niet alleen of iemand het werk aankan’, besluit De Koning. ‘De vraag is ook of het werk op een gezonde en houdbare manier is ingericht.’
De eerstvolgende Pressure Talks vinden plaats in oktober in Eindhoven, november in Utrecht en februari 2027 in Amsterdam.
UITGELICHT:
Diana de Koning, Centrum voor Stressmanagement
Waarom ligt de oplossing voor stress niet alleen bij de medewerker?
‘Stress wordt vaak aangepakt met coaching, mindfulness of timemanagement. Dat kan helpen, maar neemt de oorzaak niet altijd weg. Hoge werkdruk, onduidelijke prioriteiten en verantwoordelijkheden of gebrekkige communicatie blijven dan bestaan. Goed stressmanagement betekent dat je ook kijkt naar hoe het werk is georganiseerd en welke rol leiderschap daarin speelt.’
Hoe voorkom je stress en uitval?
‘Door signalen vroeg te herkennen en regelmatig te meten hoe medewerkers de werkdruk ervaren. Irritatie, concentratie- verlies, fouten en minder betrokkenheid kunnen belangrijke signalen zijn. Bespreek de prioriteiten en verantwoordelijkheden binnen teams. Leidinggevenden moeten niet alleen bepalen wat er moet gebeuren, maar ook duidelijke keuzes maken in wat niet gebeurt. Zo kun je ingrijpen voordat werkdruk leidt tot langdurige uitval.’
