De rol van de mkb-accountant verandert in hoog tempo. Waar het vak vroeger vooral draaide om cijfers en controle, staat tegenwoordig het adviseren en meedenken centraal. Volgens Gerdien Vlot, voorzitter van de Commissie MKB van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, is de accountant steeds vaker een strategische sparringpartner voor ondernemers.
‘Als accountant ben je opgeleid om in risico’s te denken’
“Als je in een gemiddeld gezelschap vertelt dat je account bent, krijg je een blik van ‘al die cijfertjes’, maar ons vak is veel meer dan dat. Zéker in het mkb. Daar sta je naast de ondernemer en ben je het klankbord. Je moet bij heel veel dingen meedenken,’ benadrukt Vlot. Het is een heel andere rol dan de controle- en verslagleggingsrol van waaruit het beroep is ontstaan, stelt ze. ‘Vanuit het mkb wordt steeds intensiever een beroep op de accountant gedaan, zoals met vragen over dividend en de effecten van de nieuwe belastingtarieven.’ Ze benadrukt dat de accountant slechts een uitvoerder van de wet is. ‘Als een klant wat van beleid vindt, dan zeg ik dat hij daarvoor niet bij mij, maar in Den Haag moet zijn.’
Het mkb heeft niet de luxe van grote bedrijven, met eigen boekhoudafdelingen en controllers, vertelt Vlot. ‘Daar heb je als accountant een heel andere rol.’ Met de nieuwe generatie boekhoudsoftware kan de accountant meekijken. “De gemiddelde ondernemer heeft als om zijn eigen activiteiten of plannen gaat vaak de roze bril op. Als accountant ben je opgeleid om in risico’s te denken. Je kunt op afstand toetsen of de cijfers overeenkomen met het verhaal dat de ondernemer en advies geven als daar aanleiding toe is. Wij luisteren en komen vervolgens met kritische vragen waar externe partijen, zoals financiers of investeerders, ook antwoord op willen hebben. Uiteindelijk komt dat de bedrijfsvoering ten goede.’
Niet-financiële verslaglegging
Ondernemers krijgen steeds meer te maken met regelgeving rondom zaken als duurzaamheid en sociale kwesties. ‘Bij de vraag of de aangeleverde informatie ook klopt, wordt dan snel naar accountants gekeken. We zijn getraind en opgeleid in het afgeven van betrouwbaarheidscijfers. Je kunt wel van alles op papier zetten, maar je zult ook moeten controleren of die claims ook kloppen. Dat is best een uitdaging. We kennen allemaal de term greenwashing of pinkwashing.’ Vlot ziet vanuit het mkb steeds vaker vragen over het vastleggen en rapporteren van niet-financiële prestaties langskomen, ook doordat opdrachtgevers daar meer en meer om vragen.Aanleiding is de Europese CSRD-richtlijn en verplichte rapportage die sinds dit jaar voor grote bedrijven geldt. ‘Daarin zijn de verslagleggingsstandaarden geformuleerd, zodat de informatie geobjectiveerd wordt en dus ook toetsbaar.’ Deze rapportages zijn breder dan alleen de CO2-uitstoot, benadrukt ze. ‘De CSRD is gebaseerd op de ESG-criteria (environment, social responsibilty & governance).’
Kostprijsberekening
‘Je ziet dat je werk verandert,’ vertelt Vlot. ‘Naast de cijfers opmaken, belastingen en het herstructureren van de bedrijfsorganisatie, bijvoorbeeld rondom de opvolging, voer je vaker het gesprek met de klant of de kostprijs nog wel klopt. Veel mkb-bedrijven hebben te maken met stijgende grondstof- en energieprijzen, stijgende lonen en hogere huren. Als je daar samen naar kijkt, kom je tot verrassende inzichten.’ Ze maakt mee dat ondernemers naar aanleiding van de berekeningen een deel van hun activiteiten stoppen, omdat het niet meer rendabel is. ‘Dan gaat het om overwegingen als: dat gaat de markt toch niet betalen. Of, ik heb personeelstekort en als ik dat niet meer aanbiedt, kan ik het personeel inzetten op het andere product. Het zijn vaak combinaties van factoren waardoor er vanaf een afstand kritischer naar de bedrijfsvoering wordt gekeken en besluitvorming plaatsvindt om de koers te verleggen. Daar denken we graag bij mee.’ Die adviesrol vindt ze zelf het allerleukste. ‘Dat komt misschien ook doordat ik zelf ondernemer ben.’ Vlot eindigt met een reflectie op de reikwijdte van haar expertise: ‘Als accountant moet je weten hoe lang je polsstok is. Je moet geen dingen gaan zeggen die buiten je eigen deskundigheid vallen. We zijn de huisarts van de ondernemer. We kunnen een aantal dingen zeggen, en voor andere vragen moet je doorverwijzen.’
