Als voorzitter van de investeringscommissie van het Shell Impact Fonds ontmoet Anne Schreuder regelmatig sociale ondernemers die laten zien dat de energietransitie niet alleen over technologie gaat, maar ook over mensen. Eén van hen is Allard de Lanoy Meijer, die met Stichting ISIE gemeenten helpt om isolatiesubsidies toegankelijk te maken voor huishoudens die deze het hardst nodig hebben.
‘Toen we het Shell Impact Fonds oprichtten, zagen we dat er veel aandacht was voor technologische innovatie, maar nauwelijks voor de sociale kant van de energietransitie. Terwijl juist ongelijkheid in wie kan meedoen bepaalt of de transitie echt gaat slagen. Met dit fonds willen we laten zien dat sociaal investeren misschien complex is, maar ook ongelooflijk waardevol. Stichting ISIE is daar een goed voorbeeld van,’ stelt Anne Schreuder.
Ver-van-je-bed-show
Stichting ISIE begon als een startup, met als doel mensen te helpen om energie te besparen en energiesubsidies bereikbaar te maken voor alle bewoners. Gemeentes hebben een hoop subsidiegeld. Er is zo’n anderhalf miljard euro beschikbaar voor de koopwoningen met een energielabel D of lager en een bepaalde WOZ-waarde. ‘Het lukt gemeenten amper om de groep die moet leven van een inkomen tot 200% van het sociaal minimum – en vaak van salarisstrook naar salarisstrook leeft – in beweging te krijgen om duurzame stappen te zetten. Waardoor het geld niet terechtkomt bij de huishoudens die er het meeste baat bij hebben,’ stelt Allard de Lanoy Meijer. ‘Je huis verduurzamen is vaak een ver-van-je-bed-show. Je kunt de kennis niet ophalen binnen je vertrouwde kring van vrienden en familie over welke uitvoerder je kan inschakelen, wat de kosten precies zijn en welke materialen er moeten worden gebruikt. Een tweede punt is dat veel subsidies pas achteraf beschikbaar zijn. Het duurt 3 à 4 maanden voordat het geld op je rekening staat. Niet iedereen kan of wil dat voorschieten en het duurt meestal een paar jaar voordat je de investering via een lagere energierekening hebt terugverdiend,’ ziet hij. Daarbovenop komt nog dat veel mensen de weg naar financiering niet weten te vinden. ‘Een hypothecair krediet is – na aftrek van de subsidies – eigenlijk pas interessant vanaf 10.000 euro netto. En financiering via het Warmtefonds en een gemeentelijke lening via het SVn-financieringsloket geldt als een consumptief krediet. Daar gelden allerlei regels voor.’
Sociaal investeringsgeld
Het Shell Impact Fonds is tijdens de energiecrisis van 2022 opgericht, vertelt Anne. ‘In eerste instantie wilden we daarmee vooral bijdragen aan de financiering van het Tijdelijk Noodfonds Energie voor huishoudens die toen in de problemen kwamen. Vervolgens zijn we ons ook gaan richten op het ondersteunen van partijen die zich inzetten voor een meer inclusieve energietransitie. Hierbij gebruiken we onze kennis van businesscases en de lange termijn, waardoor je niet alleen de acute geldnood aanpakt, maar met een oplossing komt die na vijf jaar ook nog resultaten oplevert.’ Met het Shell Impact Fonds ondersteunen we organisaties zoals Stichting ISIE niet alleen met financiering, maar ook met kennis en een waardevol netwerk, vervolgt Schreuder. ‘Zo helpen we initiatieven om hun aanpak te versterken en verder te professionaliseren. Bovendien werken we met sociaal investeringskapitaal. Het gaat om middelen die, zodra ze worden terugbetaald, opnieuw worden ingezet voor andere relevante maatschappelijke initiatieven.’ ‘Het leuke van het Shell Impact Fonds is dat ze als een soort van venture capital/private equity club naar je ondernemersvoorstel kijken. Alleen is dat in dit geval niet financieel rendement gedreven, maar maatschappelijk rendement gedreven,’ vertelt De Lanoy Meijer enthousiast. ‘Je zit tegenover professionals die je helpen om je pitch en je propositie aan te scherpen. Om zodoende zoveel mogelijk maatschappelijke impact te creëren. Er moet dus echt een goed plan liggen. Daar begint het mee, voordat ze überhaupt investeren. Het zorgt ervoor dat je als sociaal ondernemer je doelen veel beter formuleert.’
Energielabel D of lager
Stichting ISIE helpt gemeenten om de huiseigenaren die het meeste baat hebben bij energiebesparende maatregelen te identificeren, vertelt De Lanoy Meijer. ‘Een gemeente heeft wel informatie over de kenmerken van een woning, maar mag maar beperkt inkomensinformatie verzamelen. Waardoor je als gemeente niet weet om welke bewoners het gaat die in de woningen wonen. Wij helpen ze om die groep toch te bereiken. Met onze digitale publieke infrastructuur – zoals aanvraagplatform HouMeerOver.nl – helpen we gemeenten om verduurzamingssubsidies inkomensafhankelijk te maken en deze snel, veilig en eenvoudig toe te kennen aan de huishoudens die ze het hardst nodig hebben. Hierdoor wordt de energietransitie eerlijker en inclusiever.’ Een ander verhaal kan daarbij helpen: ‘Het probleem is dat mensen vaak niet weten waar ze moeten beginnen. De groep bewoners met een energielabel D of hoger krijgt stress van de energieprijs maar tegelijkertijd ook stress van de investeringen die nodig zijn om het huis te onderhouden. Je moet de bewustwording niet zozeer richten op verduurzamen, waar een altruïstische betekenis aan is gehangen. Ik geloof zelf meer in de hedonistische boodschap: gemak, besparing en comfort.’
