Gepensioneerden kunnen bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel een plus verwachten. Dat mag ook wel, na jaren waarin ouderen onderaan de koopkrachtplaatjes bungelden, verklaart voorzitter John Kerstens van de Koepel Gepensioneerden. Hij verzet zich tegen de proefballonnen om de AOW te versoberen.
Kerstens is blij met de positieve woorden over ouderen in het document ʽSamen aan de slag voor een sterker Nederlandʼ van D66 en CDA, dat de basis vormt voor de coalitieonderhandelingen. Hierin zijn aardige woorden aan senioren gewijd: senioren hebben onze maatschappij opgebouwd en leveren ook vandaag een onmisbare bijdrage aan onze samenleving.
Hervormingen ouderenzorg
‘Zoom je in op de passages waarin ouderen worden genoemd, dan zie je dat er onder het thema “wonen” goede dingen staan, die aansluiten op onze visie dat senioren niet de oorzaak zijn van de huidige wooncrisis, maar wel kunnen bijdragen aan de oplossing ervan. Als je bouwt voor ouderen, levert dat meer verhuisbewegingen op dan wanneer je wooneenheden voor jongeren bouwt. Dus we zijn blij dat er oog is voor nieuwe woonvormen, waardoor ouderen langer en beter in hun eigen wijk kunnen blijven wonen en het straks mogelijk wordt om zonder vergunning op je eigen terrein een familie of mantelzorgwoning te bouwen.’ D66 en CDA slaan echter een andere toon aan als het over zorg gaat, stelt Kerstens. ‘In het document wordt een beeld geschetst dat de stijgende kosten vooral worden veroorzaakt door ouderen. De voorgestelde hervormingen komen neer op meer zelf doen en meer zelf betalen. Gemakshalve wordt daarbij vergeten dat de ouderenzorg nog niet de helft van alle kosten vormt en vooral elders in de zorg de kosten stijgen. Daar wordt met geen woord over gerept.’
Nieuwe pensioenregeling
In de politiek is het ook belangrijk wat er níet wordt genoemd, stelt Kerstens. Hij is er niet gerust op dat de pensioenen en AOW ongemoeid blijven bij de onderhandelingen. Ook omdat in ʽSamen aan de slag voor een sterker Nederlandʼ niet staat hoe het aanpakken van alle problemen en de verhoging van het defensiebudget betaald gaan worden. ‘Er staat niks in over het pensioen en niks over de AOW. Dat eerste kun je je nog wel voorstellen, want er is net een nieuwe Pensioenwet van kracht. We staan aan de vooravond van de overstap van heel veel pensioenfondsen naar de nieuwe pensioenregeling, op 1 januari 2026. Maar het laatste half jaar gaat het opvallend veel over de betaalbaarheid van de AOW. Dus we zijn erg op onze quivive.’ Kerstens vertelt dat veel gepensioneerden er in januari, bij de overstap naar het nieuwe stelsel, financieel op vooruitgaan, met een plus tot soms wel meer dan 10%. ‘Misschien ontstaat dan het idee dat er wel wat te halen valt.’ Bezuinigen over de hoofden van de gepensioneerden zou een breuk zijn met de grootste belofte van de nieuwe pensioenwet, stelt hij. ‘Ouderen hebben de afgelopen tien, vijftien jaar onderaan alle koopkrachtplaatjes gebungeld. Het pensioen is vaker niet verhoogd dan wel. En dat terwijl de prijzen doorstegen. Het nieuwe pensioenstelsel is mede ingegeven door de groeiende onvrede daarover.’ Hij wijst erop dat de afspraken niet alleen draaiden om de gepensioneerden – ‘want die voelen het direct in hun portemonnee’ —, maar ook om de werkenden die minder pensioen hebben opgebouwd dan gehoopt. De grote belofte van het nieuwe stelsel is dat de koopkracht van het pensioen verbetert. ‘In het oude stelsel moesten hoge buffers worden aangehouden. In het nieuwe stelsel kunnen de rendementen eerder in een verhoging van de pensioenen worden gestopt.’ Dat is ook de reden waarom gepensioneerden bij het ʽinvarenʼ van de pensioenen een plus kunnen verwachten. Bij het overstappen van het oude naar het nieuwe stelsel valt een belangrijk deel van de in de loop der jaren opgebouw- de reserves immers vrij. Wat daarbij vergeten wordt, is dat pensioenen daarna vermoedelijk weer achterblijven bij de inflatie. Op aandringen van de Koepel Gepensioneerden wordt nu onderzocht hoe dat beter kan. Want dat moet.
Een waardevaste AOW
Onlangs adviseerde het Instituut voor Publieke Economie om de hoogte van de AOW los te koppelen van de verhoging van het minimumloon. Kerstens noemt het een slecht idee. ‘Dankzij die koppeling hebben ouderen nog een deel van hun koopkracht overeind weten te behouden. Dat de armoede onder Nederlandse ouderen het laagste is van Europa, hebben we te danken aan die waardevaste AOW. Daar moet je niet aan morrelen.’ Hij heeft nog twee aanvullende argumenten om van de AOW af te blijven. ‘De AOW is een volksverzekering. Iedereen die aan de voor- waarden voldoet, heeft er recht op. Bovendien betalen ouderen via de inkomstenbelasting gewoon mee aan de AOW. En de kosten van de AOW als percentage van de overheidsuitgaven zijn al jarenlang min of meer constant. Dus er is een verschil tussen de noodzaak om iets te doen en de politieke keuze om iets te veranderen.’ Kerstens keert terug naar het begin van het gesprek: ‘Ik heb bij de AOW-discussie hetzelfde gevoel bij als bij de beeldvorming dat de stijging van de zorgkosten vooral de schuld is van ouderen. Het is nodig dat je bij de feiten blijft. We mogen trots zijn op het aandeel ouderen dat nog een bijdrage levert aan de samenleving, als vrijwilliger, als mantelzorger of oppas-oma of opa. Daarom is het positief dat er in het stuk van D66 en CDA mooie woorden staan over de bijdrage die senioren aan de samenleving leveren. Het stukt ademt optimisme en samen dingen aanpakken. Ik hoop dat de beoogde coalitiepartijen die positieve toon weten vast te houden en bijvoorbeeld wonen, zorg en pensioen met elkaar weten te verbinden.’
