De geopolitieke onzekerheid van de afgelopen jaren heeft Europa wakker geschud. Steeds meer organisaties zien dat hun gegevens kwetsbaar zijn wanneer ze onder buitenlandse regels vallen. Datasoevereiniteit verschuift van gespreksonderwerp naar harde noodzaak. ‘Wie geen controle heeft over data, heeft geen controle over het bedrijf.’
In 2025 werd voor veel bestuurders duidelijk dat data die fysiek in Europa staat, niet automatisch wordt beschermd door Europese regels. Die realiteit wordt in 2026 alleen maar scherper. Europese wetgeving zoals de Data Act en NIS2 wordt actief gehandhaafd, en organisaties moeten kunnen aantonen dat hun gegevens volledig binnen Europese jurisdictie vallen. Robert van der Meulen, Director Product Strategy bij Leaseweb, ziet dat het tijdperk van vrijblijvende afwegingen voorbij is. ‘Bestuurders willen niet afhankelijk zijn van regelgeving waar zij zelf geen invloed op hebben. De juridische en geopolitieke risico’s zijn simpelweg te groot geworden.’ Niet alleen toezichthouders stellen strengere eisen. Klanten, burgers en partners verwachten
meer inzicht in waar data staat en wie erbij kan. Van der Meulen merkt dat vertrouwen steeds vaker bepalend wordt voor de keuze van een aanbieder. ‘Mensen willen weten hoe hun gegevens worden beschermd. Dat gaat niet meer alleen over compliance, maar over reputatie. Het idee dat alleen hyperscalers kunnen leveren wat bedrijven nodig hebben, begint te kantelen. Organisaties zoeken stabiliteit en controle, en dat past bij een meer Europese benadering.’ De afhankelijkheid van niet-Europese leveranciers brengt risico’s met zich mee die volgens Van der Meulen steeds beter zichtbaar worden. ‘De wereld is instabieler geworden. Een besluit buiten Europa kan directe gevolgen hebben voor de beschikbaarheid van data. Dat is geen technisch probleem, maar een risico voor de bedrijfscontinuïteit.’ Dat leidt binnen organisaties tot andere gesprekken dan voorheen. Er wordt gekeken naar de juridische positie van data, de kwetsbaarheid voor lock-in en de vraag wat er gebeurt als geopolitieke relaties veranderen. ‘Ontzorging mag nooit betekenen dat je de grip op je bedrijfsvoering uit handen geeft.’ Van der Meulen benadrukt dat een volledig Europese soevereine cloud soms betekent dat organisaties iets meer eigen regie houden en minder kunnen uitbesteden dan zij gewend zijn. ‘Het vraagt net wat meer betrokkenheid, maar je krijgt er autonomie, stabiliteit en echte controle voor terug. Dat is een bewuste keuze die organisaties nu steeds vaker maken.’
Leaseweb speelt een belangrijke rol in het Europese IPCEI-CIS-programma, dat werkt aan een open en soevereine Europese cloudinfrastructuur. ‘Met de European Cloud Campus bouwen we aan een volledig Europees ecosysteem waarin moderne clouddiensten worden aangeboden onder Europese wetgeving en Europese controle,’ zegt Van der Meulen. In 2026 worden de eerste concrete resultaten zichtbaar: nieuwe soevereine datacenters, Europese alternatieven voor essentiële cloudcomponenten en een groeiende kennisbasis binnen de EU. ‘Europa hoeft niet afhankelijk te zijn van buitenlandse aanbieders. De basis ligt er, nu komt de versnelling.’ Voor organisaties die in 2026 keuzes moeten maken, draait het volgens Van der Meulen om drie vragen: kunnen zij aantonen waar hun data juridisch onder valt, hebben zij de vrijheid om van leverancier te wisselen en is de hele keten, inclusief onderliggende leveranciers, Europees? ‘Datasoevereiniteit staat op het punt om net zo vanzelfsprekend te worden als cybersecurity. We staan op een kruispunt waar autonomie en stabiliteit belangrijker worden dan ooit. Daar bouwen wij aan als onafhankelijk Nederlands cloudbedrijf.’
