Miljoenen mensen leven dagelijks met chronische pijn, vaak zonder duidelijke oorzaak. Waar acute pijn een beschermingsmechanisme tegen gevaar en ziekte vormt, geldt langdurige pijn eerder als ziekte op zich. Het goede nieuws? In veel gevallen is verbetering mogelijk.
EEN KWART VAN DE NEDERLANDERS LEEFT MET PIJN, BIJ 90 PROCENT IS GEEN DUIDELIJKE LICHAMELIJKE OORZAAK TE VINDEN
De ene pijn is de andere niet. Pijndeskundigen onderscheiden drie verschillende soorten. Hoogleraar Pijngeneeskunde André Wolff, verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) vertelt: ‘De naam van het eerste pijnmechanisme, nociceptieve pijn, zegt de meeste mensen waarschijnlijk weinig – maar het gevoel kennen we allemaal. Denk aan een snijwond, verstuikte pols, gebroken been of ontsteking. Je weet waar het vandaan komt en een pijnstiller helpt over het algemeen goed.’ Met de overige twee mechanismen heeft lang niet iedereen ervaring: ‘Neuropathische pijn wordt veroorzaakt door een beschadiging of aandoening van het zenuwstelsel zelf, zoals uitstralingspijn bij een hernia. En dan is er nog noci- plastische pijn, waarbij het pijnsysteem ontregeld is. Er is geen duidelijke weefselschade of zenuwbeschadiging, waardoor het vaak niet goed wordt begrepen. Deze pijn kan chronisch worden.’
Pijn leren begrijpen
Een kwart van de Nederlanders leeft met pijn en bij maar liefst 90 procent daarvan is geen duidelijke lichamelijke oorzaak te vinden. Pijnexpert André Wolff: ‘Het is mijn persoonlijke drijfveer om een wezenlijke bijdrage te leveren aan het behandelen van deze pijn. En dat begint met het begrijpen van wat er in het lichaam gebeurt en welke rol het zenuwstelsel daarbij speelt.’ Na verloop van tijd kan het zenuwstelsel namelijk overgevoelig worden, waardoor minder prikkels nodig zijn om ernstige pijnklachten te veroorzaken.
Ook mentale aspecten spelen een rol. Mensen zijn vaak bij meerdere zorgverleners geweest, zonder resultaat, waardoor het gevoel kan ontstaan dat er geen oplossing is. ‘Samenwerking in de zorg is essentieel om deze patiënten te helpen, er is een uitgebreide analyse nodig om alle relevante factoren boven tafel krijgen. Dat kost tijd, maar zorgt er wel voor dat we de pijn leren begrijpen. En juist vanuit begrip is er bij chronische pijn verbetering mogelijk – ook als mensen er al jarenlang mee rondlopen.’
Waarschuwingssignaal
André Wolff en zijn team houden zich daarnaast bezig met wetenschappelijk onderzoek, wat voor nieuwe inzichten in langdurige pijnklachten zorgt. ‘We weten nu dat ook chronische pijn een waarschuwingssignaal van het lichaam is. De maatschappij waarin wij leven komt met hoge verwachtingen en weinig rustmomenten. Mensen staan constant aan, het zenuwstelsel komt nauwelijks nog tot rust en daardoor kunnen op termijn zelfs gewone gevoelens pijnlijk worden.’ Behalve medicatie, zoals antidepressiva en anti-epileptica bij neuropathische en nociplastische pijn, is daarom leefstijl belangrijk bij het herstel. ‘Omdat de pijnklachten in de loop van jaren zijn ontstaan, neemt ook het herstel langere tijd in beslag. Het gaat stapje voor stapje, maar het kan echt beter worden. En omdat voorkomen beter is dan genezen, zetten we in op educatie. Wie op jonge leeftijd leert goed naar het lichaam te luisteren en rust te nemen als dat nodig is, kan op latere leeftijd een hoop pijn voorkomen.’
